Төмрийн баяжмалын экспортын боломж

2013-12-05
2013 оны арваннэгдүгээр сарын 15

“Эрдэс баялгийн салбарын шинэ үеийн 20 жил” хэлэлцүүлэг хурал дээр Монголын Төмөрлөг үйлдвэрлэгчдийн холбооны Гүйцэтгэх захирал Л.Баяраахүүгийн хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь нийтэлж байна.


“ТӨМРИЙН БАЯЖМАЛЫН ЭКСПОРТЫН БОЛОМЖ”



Төмрийн салбар маань өргөжиж байна. Монгол улс төмрийн судлагдсан нөөцөөрөө дэлхийд 14-т ордог. Хайгуулын ажлаа сайн хийвэл эхний арав руу ч орж болохоор. 2012 онд уулын ажлын төлөвлөгөө батлуулсан 23 төмрийн уурхай байдаг гэсэн мэдээ бий. Түүнчлэн  төмрийн 52 лиценз эзэмшигч, баяжмал үйлдвэрлэдэг 16 үйлдвэр Монголд байна. Нэгдүгээрт энэ салбарт гадаадын хөрөнгө оруулалт нэлээд өндөр байна. Жишээлбэл, 52 лиценз эзэмшигчийн  21 нь Хятадын 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай, найм  нь хамтарсан гэх боловч  ихэнхдээ Хятадын хөрөнгө оруулалт давамгайлсан лиценз эзэмшигчид юм. Үүнээс 23 нь Монголын 100 хувийн үндэсний компани. Тэдний ихэнх нь үйл ажиллагаа явуулдаггүй. Хоёрдугаарт, сүүлийн үед төмрийн хүдрийн  баяжуулах үйлдвэрүүд газар авч байна. Үйл ажиллагаа явуулж байгаа 16 үйлдвэр байдаг, үүнээс 8 нь монгол хүний нэр дээр бүртгэлтэй, үлдсэн нь Хятадын 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай юм уу, Хятадын хөрөнгө оруулалт давамгайлсан, хамтарсан компаниуд байна.

Хятадын хөрөнгө оруулалт идэвхтэй байгаа нь энэ салбарын онцлог. Нөгөөтэйгүүр  төмрийн хүдэр, баяжмал худалдаж авч байгаа ганц улс нь БНХАУ юм. Уул уурхайн компаниудын гол проблем нь тээвэрлэлт. Монголд 20-30 сая тонн төмрийн хүдэр үйлдвэрлээд, экспортлох боломж бий. Монголын төмөр замын өнөөгийн нөхцөл байдлаар бол 10 сая тонноос илүү төмрийн хүдэр экспортлох боломжгүйг бид судалж үзсэн. Тиймээс бид энэ хэмжээнд төмрийн хүдэр экспортолно гэж бизнес төлөвлөгөөндөө тусгадаг.

Уул уурхайн яамны албан ёсны мэдээллээр өнгөрсөн жил 5,2 сая тонн төмрийн хүдэр экспортолжээ. Үүний борлуулалт нь 340 сая   орчим доллар болж байна. Чухамдаа  үүн дээр л манай салбарын гол асуудал оршиж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, цаашид өртөг нэмсэн үйлдвэрлэл явуулах хэрэгтэй. 5,2 сая тонн бүхий төмрийн нойтон аргын баяжмалыг 78 сая ам.долларын нэмэлт боловсруулалт хийхэд  ашиг   өснө.   Дахиад 80 сая ам.долларын хорголжин төмрийн борлуулалт хийхэд мөн л эрс нэмэгдэнэ. /Графикаас харна уу/


ТӨМӨРЛӨГИЙН САЛБАРЫН ХӨГЖИЛ

УБТЗ жилдээ 10 сая тонн төмрийн хүдэр, баяжмал тээвэрлэх боломжтой.




Борлуулалтын ашиг энэ тэрийг тооцож үзвэл Монголд л үлдэх мөнгө.  Тиймээс эхний ээлжинд төмрөө нойтон аргаар баяжуулаад өртгөө нэмэх хэрэгтэй. Дараа нь хорголжин төмөр үйлдвэрлэх шат руугаа орж болно. Монголын төмөр замын нэвтрүүлэх чадвар, Эрээнээр шилжүүлэн ачилт, түүнээс  цааших  нутгийн гүн рүү орсон  төмөр замын нөөцөө бодоод үзэхэд ирээдүйд жилдээ 10 сая тонн төмрийн хүдэр экспортлох боломжтой. Тэгэхээр жилдээ 10 сая тонн хуурай аргаар баяжуулсан төмөр экспортлох уу, эсвэл 10 сая тонн хагас боловсруулсан төмөр үйлдвэрлэх үү гэдэгт асуудлын гол нь оршиж байгаа юм.  

Энэ жилийн дундаж үнийг нэг тонн нь 55 доллар гэж харвал цаашдаа 135 ам.доллар хүргэж зарах боломж бий. Бидэнд ямар их хэмжээний нөөц боломж байгааг энэ бүхэн  харуулж байна. Монголын Төмөрлөг үйлдвэрлэгчдийн холбоо, “Монгол ган нэгдэл” ХХК нь үйл ажиллагаагаа голлох хоёр чиглэлээр  явуулж байгаа.  Нэгдүгээр чиглэлийн тухайд ярихад нэгэнт бид Хятадуудад лиценз  олгож,  үйл ажиллагааг нь зөвшөөрсөн тул  тэднийг Монголын нутаг дэвсгэр дээр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх тал руу нь  шахаж, дэмжих хэрэгтэй.  Хятадуудыг хөөж явуулна гэж байхгүй.  Тэд  төмөрлөгийн салбарт  хамтарч ажиллах, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх сонирхолтой байгаагаа илэрхийлдэг. “Монголд төмрөө баяжуулъя. Төмөр замын өртөг дийлдэхгүй байна”  гэж тэд ярьдаг.  Зарим компани нь алдагдалтай ажиллаж байгаа. Зарим нь алдагдалтай явж байгаа.

Хоёрдугаар чиглэл нь яг ижил хэмжээний бүтээгдэхүүнийг  өндөр үнээр зарах хэрэгтэй. Хуурай аргаар баяжуулсан төмрөө хорголжин төмөр болгож болно. Монголын  үндэсний нийт бүтээгдэхүүний 10 гаруй хувийг эзэлдэг  энэ салбар ирээдүйтэй харагдаж байгаа. Дашрамд, дэлхийн дөрвөн том төмрийн хүдэр олборлогч 2020 он хүртэл хөрөнгө оруулалтынхаа хөтөлбөрүүдийг эрс нэмэгдүүлэх гэж байгаа. Энэ нь Хятадын төмрийн хүдрийн нөөц  багасч буйтай холбоотой. Нөгөөтэйгүүр, Хятадын хөрөнгө оруулалт энэ салбарт нэмэгдэж, ирээдүйдээ түүхий эд дотроо тогтвортой, өсөлттэй, найдвартай зах зээл гэсэн дүгнэлт хийж байна. Тийм учраас бид энэ салхийг даган нэгэнт оруулсан хөрөнгөө түргэн олж авах, байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг багасгах зэрэгт зарцуулах мөнгөтэй болох хэрэгтэй байгаа юм.



 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 5 цаг 31 мин
    Фитч агентлаг Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийн үнэлгээг “B”, төлөвийг “Тогтвортой” хэвээр үлдээснээ (2022.05.18) зарлалаа. Дунд хугацаандаа гадаад худалдааны тасалдал, Украйн дахь дайны улмаас үүссэн сөрөг нөлөө буурч, экспортын гол түүхий эдийг худалдан авах Хятадын эрэлт тогтвортой хэвээр байх тул Фитчээс Монгол Улсын ДНБ-ий өсөлтийг 2023 онд 6.3%, 2024 онд 6.8% хүртэл өснө гэж төсөөлж байна.
  • Өчигдөр 18 цаг 25 мин
    ОҮИТБС-ын хүрээнд манай улсын эцсийн өмчлөгчийн мэдээлэл нэг үеэ бодвол ил гарч, бага багаар ахиж байгаа гэдэг нь ОҮТБИС-ын тайлан мэдээнээс харагдаж байна. 2013 онд 215 компани тайлан мэдээллээ ирүүлж байсан бол 2020 онд 687 компани мэдээллээ ирүүлжээ. Ялангуяа уул уурхай болон стратегийн салбарын эцсийн өмчлөгчийг ил тод болгон тайлагнах нь авлигыг багасган, олон нийт өгөөжийг тэгш хүртэх боломж бүрдүүлэх сайн талтай
  • Өчигдөр 17 цаг 06 мин
    “Туркойз Хилл Ресурс” болон “Рио Тинто” компани Оюутолгой төслийн санхүүжилтийн төлөвлөгөөний гэрээний нөхцөлийг өөрчилсөн талаар (2022.05.18) мэдээллээ. Тус гэрээг талууд өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 24-нд байгуулж байсан юм. Харин одоо санхүүжилтийн гэрээний нөхцөлийг өөрчилснөөр хувьцааны арилжаагаар хөрөнгө босгох хугацааны товыг хойшлуулахаар болжээ. Тодруулбал энэ оны наймдугаар сарын 31-н гэхэд “Туркойз Хилл” хамгийн багадаа 650 сая ам.доллар хүртэлх санхүүжилтийг хувьцааны арилжаагаар босгох байсныг энэ оны төгсгөл хүртэл сунгаж өгчээ.
  • Уржигдар 15 цаг 50 мин
    Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар газрын тосны бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ, газрын тос олборлолт, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах тухай салбарын сайд Г. Ёндон танилцуулсан байна. Цаашид Засгийн газрын зүгээс газрын тосны хайгуул, олборлолтыг эрчимжүүлэх чиглэлд Шадар сайдаар ахлуулсан Ажлын хэсэг гарч ажиллах юм байна. Энэ дагуу газрын тосны нөөц тогтоогдох боломж бүхий аймгуудын Засаг дарга нарт Ерөнхий сайдын захирамж, албан даалгаврыг хүргүүлэх ажээ.
  • Уржигдар 13 цаг 52 мин
    Салбарын яамны захиалгаар Европын Сэргээн Босголт, Хөгжлийн Банкны санхүүжилтээр Адам Смит Интернэйшнл байгууллага “Монгол Улсын Уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулалтын орчны жишиг судалгаа”-г боловсруулан гаргасан байна. Энэхүү судалгааны үр дүнг танилцуулах хэлэлцүүлэг, семинарыг (2022.05.17) зохион байгууллаа. Тус судалгаа нь Монгол Улсын уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн нөхцөл байдал, цаашид хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаарх саналуудыг тодорхойлох зорилготой юм.