Ерөнхий Сайдын дараагийн үг

2015-01-28 10:50
Тэрбээр арваннэгдүгээр сард, төдөлгүй арванхоёрдугаар сард УИХ-ын индрээс олон нийтэд хандаж үг хэлсэн юм. Харин өнөөдөр Үндэсний Олон нийтийн телевизийн эфирээр дамжуулан иргэддээ дахин хандана.

Ерөнхий сайд болмогцоо  Ч. Сайханбилэг Монгол Улсын эдийн засгийн өмнө тулгарсан асуудал, шийдлийг макро түвшинд томъёолж, дунд урт хугацааны зорилтоо нэн ойлгомжтой тайлбарласан. Удаад нь арванхоёрдугаар сарын 19-нд Их хурлын индрээс “Орших уу, эс орших уу?” хэмээн асууж билээ. Хөргөгчид байгаа хүнс, хэтэвчтэй хэдээ тоолох шиг илэн далангүй ярьж өгөв. Их ч уран сайхантай ярьж, ер нь л өөрчлөх, гал дундуур гараад ирмээр итгэл дүүрэн харагдаад байлаа. Микро хүрээнд ийм болчихоод байна шүү, орших уу, эс орших уу гэсэн юм. Харин өнөөдөр үдэш Ерөнхий сайд өөдрөг ярьж чадахгүй л болов уу. Шийдлийн Засгийн газрын оруулж ирсэн 2015 оны төсвийн тодотголыг, түүнд шингээсэн реформын шинжтэй бүх арга хэмжээг УИХ-ын гишүүд унагажээ.

Тэр юу хийхийг хүссэн юм бэ?

Төсвийн орлогыг нэг их наяд гаруй төгрөгөөр багасган бодитой тооцож, зарлагыг мөн хэмжээнд танасан төсөв оруулж ирсэн.  6 их наяд 254 тэрбум төгрөгийн орлого дотроо л найрлая гэсэн юм. Харин гишүүд зарлагыг нь 7 их наяд давуулан өсгөж өгөөд, “орших, эс орших нь танай танхимын асуудал” гэв. Одоо “оршихын” тулд Засгийн газар нэг их наядын орлогыг хаанаас ч юм босгох ёстой.

Гишүүд ямар шинэчлэлийг эсэргүүцсэн бэ?

1.    Халамжийг хэрэгтэй хүмүүст нь чиглүүлдэг энгийн практикаас татгалзав. Хүүхдийн мөнгийг тэр, энэ хоёрт адилхан өг гэсэн юм. Магадгүй тэрний хүүхэд 20.000 төгрөгөө сонирхоо ч үгүй явж байдаг. Харин энэний жаалд 20.000 биш, уг нь бүр 40.000 болгоод өгвөл тун чиг хэрэгтэй байж мэднэ. Хүүхдийн мөнгийг зогсоох нь байна шүү хэмээн УИХ дахь эмэгтэй гишүүдийн бүлгийнхэн тэмцэв. Зөв реформыг буруугаар тайлбарлан, зурагтаар тэд чанга чанга ярьцгаалаа. Ядарсан гэр бүлд илүү туслах боломжийг орилоо бүсгүйчүүд ингээд зогсоов.

2.    Голч дүн нь 3-аас доош ордог оюутанд 70.000 төгрөг өгөхгүй гэж Ерөнхий сайд төсвийн тодотголдоо тооцлоо. Чшш, Ерөнхийлөгчийн анх санаачилсан юм хумыг унагавал аюултай шүү гэсэн юм болов уу, оюутан сурсан сураагүй хамаагүй май май гээд татвар төлөгчдийн мөнгийг тэрбумаар нь тараахаар шийдэцгээлээ.

3.    Эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгүүдийг татан буулгана гээгүй, харин үйл ажиллагааг нь оновчтой болгон өөрчлөн зохион байгуулъя гэв. Тэр дор нь эрдэмтэд орох оронгүй, оочих аягагүй боллоо хэмээгээд Үйлдвэрчний эвлэлийнхэн үлгэр жишээ жагсаал хар хүйтэнд зохион байгуулаад өгөв. Эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, төв болох 39 байгууллагын үйл ажиллагааг 19 болгон үр дүнтэй зохион байгуулах гэсэн Засгийн төлөвлөгөөг бараг дээрэм тонуул маягийн юм болгон цоллоод эхэлсэн. Их сургуулийн харъяалалд ердөө 6 хүрээлэн төвийг шилжүүлэх, 4 байгууллагыг төсвийн санхүүжилтээс хасах төлөвлөгөө байсан. Магадгүй, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын оновчтой бүтэц, арай үр дүнтэй, шинэлэг хандлага бий болгох анхны оролдлого энэ Засгаас гарсан болов уу.

4.    Одоо одонтой эхчүүдийг уурлуулъя даа. Алдарт эхийн одонт эрхэм хүнийг хүндлэхгүй хэн байхав, гол нь хамгийн бага хүүхэд тань нэгэнт нас биед хүрсэн бол яах гэж одонгийн мөнгө үргэлжлүүлэн олгох ёстой билээ? Өсөн торних хугацаанд нь улс харж хамгаалалгүй яах вэ, 18 нас хүрэхэд нь мөнгийг зогсооё оо гэж Засаг хэлээд загнуулав.  Араас нь манай Гишүүдийн сүртэй тайлбар зурагтаар их цацагдсан.

5.    Малын хөлийн татварыг орон нутаг өөрөө шийдээд тогтоог. Сайн дурын татвар шүү, заавал авах албагүй ч байж болно хэмээн Ч. Сайханбилэг айж айж арайхийж хэлэв. Араас нь мэдээж эсэргүүцэл.

6.    Хөрөнгийн татвар авъя, жишээ нь гурван орон сууцтай хүн гурав дахиа бизнесийн зорилгоор ашиглаж байж таарна, эхний хоёроос нь татвар авахгүй...  гээд эхэлтэл мөн л Гишүүдээс шүүмжлэл гарлаа.

7.    Зарим төсвийн байгууллагыг нэгтгэе. Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институт, Насан туршийн боловсролын үндэсний төв, Боловсролын хүрээлэн гурвын ялгааг хэлж өгөх хүн байна уу гэлээ. Мөн Хөдөлмөрийн төв бирж, Хөдөлмөрийн судалгааны институт, Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төв гурав ч чиг үүрэг ойролцоо,  гурвуулаа бүр нэг байшинд үйл ажиллагаа явуулдаг, нэгтгэе гэв. Ийм ихэр байгууллагуудыг нэгтгэснээр 504 сая төгрөг хэмнэх тооцоо гарчээ.

Хариуд нь, Засгийн газар өөрөө  17 Дэд Сайдаа “cancel”-двал мөн л хагас тэрбум төгрөгийн зардал хэмнэнэ шүү дээ хэмээн Гишүүд овоо зарчмын шүүмжлэл хэлж байна. Нам намаас цуглуулсан 17 Дэд Сайд нь Ч. Сайханбилэгийн хувьд  Засгийн газраа унагачихалгүй авч үлдэх улс төрийн баталгаа нь гэдгийг Гишүүд уг нь сайн мэдэж байгаа. Гэхдээ яахав, Ерөнхий сайдуудыг унагаана шүү, огцруулна даа гэж айлгах нь манай Гишүүдийн ганц зугаацдаг тоглоом хойно.

8.    2015 оны төсөв хүнд байх нь, цалин нэмэхгүй өнжье гэтэл Үйлдвэрчний эвлэлийнхэн тэр дор нь жагсаад, юу юу гэсэн бэ хэмээн Ерөнхий сайдаас том дуугаар асуулаа. Цалин нэмэгдүүлэх эх үүсвэр 210 тэрбум төгрөгийг төсөвт суулгахаас аргагүй болов. Нөгөө л төсвийн байгууллагынханд шүү дээ. Буулт хийсээр яваад Ерөнхий сайд сүүлдээ бурантагтай тэмээ шиг  харагдах болжээ. Ганцхан сарын өмнө л “орших уу, эс орших уу” хэмээн гал цогтой ярьж байсан сан.

9.    Төрийн албан хаагчид тэтгэвэрт гарахдаа 12-36 сарын цалинтайгаа тэнцэх тэтгэмж авдаг тухай татвар төлөгч Та дуулсан уу? Хувийн байгууллагад ингэж нэг дор баяждаг тэтгэврийн насныхан байдаг билүү? Төрийн албан хаагчид хэмээх хамгийн түрүүнд халамж, тусламж, хөнгөлөлт хүртсэн хүмүүсийн армийг яагаад татвар төлөгчдийн мөнгөөр өөгшүүлсээр байх ёстой юм бэ? Ч. Сайханбилэг энэ мөнгийг ядаад 12 сар олгож жигдэлье, 36 сарын мөнгө ч арай дэндэнээ гэж хэлээд Гишүүдэд аанай л загнууллаа.

10.    Засгийн газрын 16 Тусгай сан байдаг гэх. Найм нь бүр үйл ажиллагаа явуулаагүй юм байна. Өдий хүртэл нэр ус нь төсөвт байгууллагын жагсаалтаас хасагдаагүй явж байдаг...

11.    Улсын үйлдвэрийн зарим газрыг аж ахуйн тооцоонд оруулъя гэв. Нэрсийг нь харсан чинь нээрээ юугаа хийж төсвөөс татаас аваад явдаг байна аа гэмээр газрууд ч үзэгдэнэ. Буянт-Ухаа биеийн тамир спортын ордон, Удирдлагын академи зэрэг байгууллага зах зээлийн эрэлтээрээ ажиллавал болохгүй зүйлгүй биз гэв.

Ч. Сайханбилэгийн танхим хэмнэлтийн ийм төсвийг УИХ-д хэлэлцүүлэхээр оруулсан. Чуулганы танхимаас уг төсөл зардлын төсөв болон задраад гарч ирлээ. Одоо нэг их наядын орлогын цоорхойг Засгийн газар бөглөх ёстой. Ийм хэмжээний алдагдалтай төсөвт  олон улсын байгууллагууд хөнгөлөлттэй зээл, санхүүжилтийн хөтөлбөр санал болгохгүй. Энэ завхарсан төсөв бол манай хууль тогтоох байгууллагын нүүр царай юм. Орлогоо нэмэх тал дээр Гишүүд  толгойгоо жаахан ажиллуулах гэж оролдсон ба бодож олсон арга нь бензин, дизелийн онцгой албан татварыг нэмэгдүүлэх замаар 200 тэрбум гаруй төгрөг биднээс хураана гэнэ. Суурь үнэд нөлөөлдөг шатахууны татварыг нэмэх нь хэрэглэгч, татвар төлөгчдөөс шууд мөнгө нэхэж байгаагаас ялгаагүй.

Өдийд Засгийн газар Хямралын эсрэг үйл ажиллагааны хөтөлбөрөө хэлэлцүүлээд сууж байх ёстой атал төсвийн цоорхой бөглөх их наядын эрэлд гарах, эсвэл дахин тодотгол оруулах мэтийн ажилтай болоод байна.  Мартсанаас, ОХУ Хямралын эсрэг төлөвлөгөө хэмээх 62 зүйлтэй баримт бичгээ батлаад, 1 триллион рублийн санхүүжилтийг банкууддаа хийхэд бэлэн болжээ. Оросын Баялгийн сангаас уг хөрөнгийг гаргах ба жижиг, дунд бизнесийн татварыг муж орон нутгийн засаг захиргаа өөрсдөө уян хатан тогтоох механизм мөн санал болгоод байна. Хэдийгээр инфляц өндөр байгаа боловч Засгийн газрынхаа оруулсан 2015 оны төсөвт өөрчлөлт оруулалгүй, тэтгэврийн, цалингийн индексийг дахин өсгөхгүй гэж мэдэгдлээ. Долларын зээлтэй компаниуд хүнд байдалд орсныг харгалзан 29 рублийн ханшаар тооцон валютын зээлийн бүтцийг өөрчлөх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх аж. Өнөөдөр нэг доллар 69 рубльтэй тэнцэж байгаатай харьцуулбал дээрх арга хэмжээ нь компаниуддаа  ихээхэн дэмжлэг болно. Баялгийн сандаа 4.3 триллион рубльтэй Орос улс луувангаа иднэ үү, лаагаа гэнэ үү яахав.

Харин нөөц үүц юу ч үгүй Засгийн газраа шахаанд оруулдаг Монголын Парламентад бодлогын хомсдол нүүрлэчихээд байна. Энэ нь эдийн засгийн хямралаас ч хүнд үр дагавартай. Өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард Ч. Сайханбилэг “Байдал ийм түвшиндээ хүрвэл та бидний талцаж суух байтугай Монгол улсын хувь заяаг гадна дотны ямар ч хүн хүч удирдаж, гадаа гудамжинд ямар зохиомжтой үйл явдал өрнөж болохыг хэн ч таашгүй” гэж хэлсэн нь санагдана.


Л.Болормаа
  • Mulan (202.131.225.197)
    Bolormaa arai l zindaa oor yumaa De Facto Bolormaa Baabar gurvaas oor jintei yum bichdeg setguulch alga boljee Setguulzuin Hyamr*****
    2015 оны 01 сарын 28 | Хариулах
Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 13 цаг 25 минутын өмнө
    Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод хариуцлагатай болгоход чиглэсэн “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас  өнгөрсөн сард зохион байгуулахаар товлосон боловч хойшлогдсон билээ. Тэгвэл Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор тус цахим  хэлэлцүүлгийг маргааш зохион байгуулахаар болжээ.
  • 14 цаг 12 минутын өмнө
    ОХУ-ын Холбооны гаалийн газрын мэдээллээр, дөрөвдүгээр сард тус улс 1.66 сая тонн коксжих нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 7.61%-иар, өмнөх гуравдугаар сараас 48.82% -иар тус тус буурсан үзүүлэлт аж. Оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийт 8.53 сая тонн коксжих нүүрс экспортолсон байна. Мөн хугацаанд тус улсын  нүүрсний нийт экспортын хэмжээ 85.25 тоннд хүрсэн юм. Тэгвэл тавдугаар сард 19.27 сая тонн нүүрс экспортолсон нь түүхэн дээд хэмжээгээр тооцогдож байна.
  • Уржигдар 14 цаг 20 минутад
    Хятадын “China Aluminum Corporation” (Chinalco) компани нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаа 2025 оноос өмнө бууруулж эхлэн, 2035 он гэхэд 40%-иар багасгах зорилтоо мэдэгджээ. Тус компани өнгөрсөн онд 3.69 сая тонн хөнгөн цагааны анхдагч үйлдвэрлэлийн 50%-д усан цахилгаан станцын эрчим хүч ашигласан тул “ногоон” үйлдвэрлэлд хамаарна гэж “Chinalco” үзэж байна. Тиймээс цаашид үйлдвэрлэлдээ нар, салхи  зэрэг сэргээгдэх эрчим хүчний ашиглалтыг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж буй аж. Энэ зургадугаар сард “Chinalco” нь анх удаа 400 сая юанийн (63 сая ам.доллар) дүнтэй бонд гаргажээ. Энэхүү хөрөнгийг “ногоон” зорилт буюу салхин паркийн бүтээн байгуулалтын өрийг дахин санхүүжүүлэхэд зарцуулах юм байна.
  • Уржигдар 14 цаг 05 минутад
    Хятадын зах зээл дээр нүүрсний үнэ өндөр буй үед өмнөд бүс нутгийн эрчим хүчний хомсдлоос сэргийлж тус улсын төр засгаас түүхий эд нөөцлөх дэд бүтцийг байгуулах ажлыг эрчимжүүлэхээр төлөвлөжээ. Тодруулбал, нүүрсний салбарын нөөцийг нэмэгдүүлэхийн тулд хадгалалтын байгууламжуудыг өргөтгөн сайжруулах шаардлагатайг Хятадын Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооноос мэдэгдсэн байна. Тус хорооны Төрийн төлөвлөлтийн агентлагийн дарга Сюй Вэнбин “Нүүрсний нөөц, хуримтлалыг нэмэгдүүлснээр үндэсний эрчим хүчний аюулгүй байдлыг баталгаажуулна” хэмээн онцолжээ.
  • Уржигдар 11 цаг 56 минутад
    Засгийн газар КОВИД-19-ийн нөлөөллийг төсөвт нялзаахгүйг эрмэлзэж байна. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд (ДНБ) оногдох төсвийн алдагдал, өрийг өмнө нь төлөвлөсөн хэмжээнд байлгахаар Засгийн газар “хичээж” байгаа нь тавдугаар сарын 13-ны өдөр баталсан хуулиар тод харагдлаа. Энэ өдөр 2022 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2023-2024 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталсан юм. Төсвийн хүрээний мэдэгдлийг хэтэрхий бэлгэдлийн шинж чанартай зүйл гэж  эдийн засагчид хэлдэг нь улстөрчдийн төсвийн орлого, зарлагыг санаагаараа өөрчилж баталдаг барьцгүй зангаас улбаатай. Гэхдээ   төсвийн хүрээний мэдэгдлээс Засгийн газрын хэзээ, хэрхэн “ам гарсан” болохыг харж, ядаж дурсаж болох давуу талыг бид олж авдаг.