“Зууны манлай Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэн хөгжил Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй”

2020-10-13 14:24

“Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийг ашиглалтад оруулан, үйл ажиллагаа явуулж эхэлснээс хойш эдүгээ 42 дэх жилтэйгээ золгож байна. Эрдэнэт үйлдвэр манай орны уул уурхайн салбарын хөгжлийн түүчээ төдийгүй, Монгол Улсын их бүтээн байгуулалтын он жилүүдийн үлгэр жишээ болсон уул уурхайн томоохон үйлдвэрийн түүхэн замнал юм” хэмээн уулын инженер, шинжлэх ухааны доктор, академич П.Очирбат “Зууны манлай Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэн хөгжил: Өнгөрсөн, Одоо, Ирээдүй” номын өмнөтгөлд өгүүлжээ.  Эрдэнэт үйлдвэрийн хөгжлийг бодит баримтад түшиглэн туурвисан уг ном саяхан хэвлэлтээс гарчээ. Эрдэнэт үйлдвэрийн иж бүрэн цогцолборыг бүтээн байгуулахад гар бие оролцож тус үйлдвэрийн үйл ажиллагааны тухай Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрүүдийн хэрэгжилтийг хангах ажлын зохион байгуулж байсан  эрдэмтэн, судлаач Очирын Эрдэнээ, Дамбын Галсандорж нар уг номыг туурвисан байна.

“Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг байгуулах 1960-1970-аад оны урьдчилсан нөхцөл байдал, хийгдсэн эрэл хайгуулын ажил, үйлдвэрийн үйл ажиллагааны хууль эрх зүйн орчин, бүтээн байгуулалт, өнөө ба хэтийн төлөв, зэсийн экспортын худалдаа, үйлдвэрийн нийгэм,эдийн засгийн өгөөж, олон улсын өрсөлдөх чадвар, түүнийг дээшлүүлэх боломж, арга замыг  түүхэн бодит байдал, үнэн бодитоор харуулахыг уг ном зорилгоо болгожээ.  Эрдэнэт үйлдвэрийн зэсийн хүдрийн нөөцийг нэмэгдүүлэн цаашид 30 орчим жил тогтвортой ажиллуулах талаар ашиглалтын үеийн эрэл хайгуул хийж, ТЭЗҮ боловсруулсны дүнд үйлдвэрлэлээ өсгөж Эрдэнэт үйлдвэрийг 2031 он хүртэлх хугацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, хөрөнгө оруулалтын томоохон төслүүдийг хэрэгжүүлснээр олон жил өгөөжтэй ажиллуулах боломж бүрдэж байгааг академич П.Очирбат өмнөтгөл үгэндээ тодотгон бичжээ.

Эрдэнэт үйлдвэрийг байгуулах болон түүний үйл ажиллагааны тухай 1973, 1991, 2003 оны хэлэлцээр, үйлдвэрийн хэтийн хөтөлбөр, 2017-2031 оны хөгжлийн стратеги, тэдгээрийн хэрэгжилтийн явц хэтийн төлөвийг тус номонд тусгахдаа Статистикийн төв газар,  Татварын Ерөнхий газар, Гаалийн Ерөнхий газрын болон Эрдэнэт үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, санхүүгийн тайлан, мэдээллийг үндэслэл болгож, үйлдвэрийн хөгжлийн тодорхой үе шат, үйл ажиллагааг харуулсан фото зургуудыг УУХҮЯ, Эрдэнэт үйлдвэр болон фото зургийн архиваас авсан хэмээн номыг зохиогчид өгүүлсэн байна.  

Номыг зохиогч   О.Эрдэнээ нь тухайн үеийн Гадаадтай эдийн засгийн талаар харилцах Улсын хорооны /ГЭЗХУХ/ Комплекс төхөөрөмжийн импорт нэгдлийн Эрдэнэт хот дахь  Төлөөлөгчийн газрын инженер, дарга,  тус нэгдлийн  харьяа фирмийн захирал, Үйлдвэр худалдааны дэд сайд, “Монголросцветмет” ХХК-ийн Ерөнхий захирлаар ажиллан,  амьдралынхаа 30  гаруй жилийг  уул уурхайн салбарын хөгжилд зориулжээ.

Д.Галсандорж  нь  ГЭЗХУХ-ны  Монгол-Зөвлөлтийн хамтын ажиллагааны хэлтэст “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн зээлийн хөрөнгийн асуудлыг хариуцсан мэргэжилтэн,  хэлтсийн дарга, “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн барилга байгууламжийг хүлээн авах техникийн Комиссын гишүүн, мөн тус үйлдвэрийн Лондон дахь Төлөөлөгчийн газрын даргаар тус тус ажиллаж байсан бөгөөд  Үйлдвэр,худалдааны яамны  Геологи, уул уурхайн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга, Эрдэнэт ХХК болон “Монголросцветмет” ХХК  хамтарсан үйлдвэрүүдийн Зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байсан  юм.

Г.Идэр

 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 12 цаг 25 минутын өмнө
    Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод хариуцлагатай болгоход чиглэсэн “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас  өнгөрсөн сард зохион байгуулахаар товлосон боловч хойшлогдсон билээ. Тэгвэл Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор тус цахим  хэлэлцүүлгийг маргааш зохион байгуулахаар болжээ.
  • 13 цаг 12 минутын өмнө
    ОХУ-ын Холбооны гаалийн газрын мэдээллээр, дөрөвдүгээр сард тус улс 1.66 сая тонн коксжих нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 7.61%-иар, өмнөх гуравдугаар сараас 48.82% -иар тус тус буурсан үзүүлэлт аж. Оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийт 8.53 сая тонн коксжих нүүрс экспортолсон байна. Мөн хугацаанд тус улсын  нүүрсний нийт экспортын хэмжээ 85.25 тоннд хүрсэн юм. Тэгвэл тавдугаар сард 19.27 сая тонн нүүрс экспортолсон нь түүхэн дээд хэмжээгээр тооцогдож байна.
  • Уржигдар 14 цаг 20 минутад
    Хятадын “China Aluminum Corporation” (Chinalco) компани нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаа 2025 оноос өмнө бууруулж эхлэн, 2035 он гэхэд 40%-иар багасгах зорилтоо мэдэгджээ. Тус компани өнгөрсөн онд 3.69 сая тонн хөнгөн цагааны анхдагч үйлдвэрлэлийн 50%-д усан цахилгаан станцын эрчим хүч ашигласан тул “ногоон” үйлдвэрлэлд хамаарна гэж “Chinalco” үзэж байна. Тиймээс цаашид үйлдвэрлэлдээ нар, салхи  зэрэг сэргээгдэх эрчим хүчний ашиглалтыг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж буй аж. Энэ зургадугаар сард “Chinalco” нь анх удаа 400 сая юанийн (63 сая ам.доллар) дүнтэй бонд гаргажээ. Энэхүү хөрөнгийг “ногоон” зорилт буюу салхин паркийн бүтээн байгуулалтын өрийг дахин санхүүжүүлэхэд зарцуулах юм байна.
  • Уржигдар 14 цаг 05 минутад
    Хятадын зах зээл дээр нүүрсний үнэ өндөр буй үед өмнөд бүс нутгийн эрчим хүчний хомсдлоос сэргийлж тус улсын төр засгаас түүхий эд нөөцлөх дэд бүтцийг байгуулах ажлыг эрчимжүүлэхээр төлөвлөжээ. Тодруулбал, нүүрсний салбарын нөөцийг нэмэгдүүлэхийн тулд хадгалалтын байгууламжуудыг өргөтгөн сайжруулах шаардлагатайг Хятадын Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооноос мэдэгдсэн байна. Тус хорооны Төрийн төлөвлөлтийн агентлагийн дарга Сюй Вэнбин “Нүүрсний нөөц, хуримтлалыг нэмэгдүүлснээр үндэсний эрчим хүчний аюулгүй байдлыг баталгаажуулна” хэмээн онцолжээ.
  • Уржигдар 11 цаг 56 минутад
    Засгийн газар КОВИД-19-ийн нөлөөллийг төсөвт нялзаахгүйг эрмэлзэж байна. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд (ДНБ) оногдох төсвийн алдагдал, өрийг өмнө нь төлөвлөсөн хэмжээнд байлгахаар Засгийн газар “хичээж” байгаа нь тавдугаар сарын 13-ны өдөр баталсан хуулиар тод харагдлаа. Энэ өдөр 2022 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2023-2024 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталсан юм. Төсвийн хүрээний мэдэгдлийг хэтэрхий бэлгэдлийн шинж чанартай зүйл гэж  эдийн засагчид хэлдэг нь улстөрчдийн төсвийн орлого, зарлагыг санаагаараа өөрчилж баталдаг барьцгүй зангаас улбаатай. Гэхдээ   төсвийн хүрээний мэдэгдлээс Засгийн газрын хэзээ, хэрхэн “ам гарсан” болохыг харж, ядаж дурсаж болох давуу талыг бид олж авдаг.