Ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний "МОНВАЛ" хороо байгуулагдлаа

2021-04-02 10:44

Монгол Улсын урт ба дунд хугацааны хөгжлийн хөтөлбөрт тусгагдсан хөгжлийн тэргүүлэх салбарын нэг нь уул уурхай. Энэ утгаараа ашигт малтмалын орд, уул уурхайн ашиглалтыг олон улсын түвшинд хүргэх, түүхий эдийн борлуулалтын зах зээлийг өргөжүүлэх нь уул уурхайн салбарыг хөгжүүлэх тэргүүлэх зорилго, зорилт юм. Уг зорилтын хүрээнд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн аргачлалаар  ашигт малтмалын нөөцийг үнэлж тайлагнан  уул уурхайн хөрөнгийн үнэлгээг  хийхээр  ажиллаж байна.  

Өөрөөр хэлбэл, олон улсын болон дотоодын хөрөнгийн зах зээлд уул уурхай, хайгуулын салбарт хөрөнгө оруулалтыг татах, уул уурхайн салбарын бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн борлуулалтын үнэ ханшийг олон улсын зах зээлийн түвшинд ойртуулахад олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн үнэлгээний үйл ажиллагаа, үнэлгээ хийх аргачлалыг бий болгох хэрэгцээ шаардлага  бий.  

Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн аргачлалаар ашигт малтмалын нөөц, уул уурхай, орд газрын үнэлгээг хийдэг болсноор  Монголын уул уурхайн компаниудад итгэх гадаадын хөрөнгө оруулагчдын  итгэл, үнэмшил нэмэгдэнэ. Уул уурхайн салбар дахь  гадаадын хөрөнгө оруулалт ч идэвхжих юм. Түүнчлэн дотоодын  компаниудад  олон улсын хөрөнгийн зах зээлд гарах  нөхцөл бүрдэж байна. Ингэснээр хөрөнгийн зах зээл хөгжих боломж нээгдэнэ.  

Монгол Улсын ашигт малтмалын нөө­цийн үнэлгээ, ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээнд тавигддаг нийтлэг шаардлагыг олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэм хэмжээнд шинэчлэх, боловсруулах ажлыг  2011 оноос хэд хэдэн үе шаттайгаар хэрэгжүүлж  эхэлсэн. 
Эхний үе шатанд, 2014 онд боловсруулсан Монгол Улсын ашигт малтмалын нөөцийн үнэлгээ, тайлагналын “MRC Code”-ыг Олон улсын нөөц, баялгийг тайлагнах стандартын хороо (CRIRSCO)-нд бүртгүүлэн  нөөцийн тайлагналын олон улсын хэм хэмжээнд нэгджээ. 

Ашигт малтмалын тайлагналын код, стандарт, зааврыг өөрийн улс орноороо дамжуулан дэлхий даяар хөгжүүлэх үүргийг CRIRSCO хороо хэрэгжүүлдэг. Гишүүнээр Австрали-Азийн (JORC), Бразилийн (CBRR), Чилийн (Үндэсний хороо), Канадын (CIM), Европын холбооны  (PERC), ОХУ-ын (NAEN), Өмнөд Африкийн (SAMREC), АНУ-ын (SME), Энэтхэгийн (NACRI), Колумбын (CCRR), Казакстаны  (KAZRC), Монголын (MPIGM), Туркийн (UMREK), Индонезийн (KOMBERS_KCMI) зэрэг байгууллага  нэгдээд  байна. (Эх сурвалж: http://www.crirsco.com/background.asp) 

Тэгвэл  Монгол Улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ Кодексийг боловсруулсан нь хоёрдугаар үе шатны ажилд багтана.  Монгол Улсын Санхүүгийн зохицуулах хорооны Ажлын албаны даргын 2019 оны 330 тоот тушаалаар МОНВАЛ Кодексыг боловсруулах Ажлын хэсгийг байгуулсан. Ажлын хэсэг нь Санхүүгийн зохицуулах хороо, Монголбанк, Сангийн яам, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Татварын ерөнхий газар, “Монголын хөрөнгийн бирж” ТӨХК, “Монголын үнэт цаасны бирж” ХК, Монголын геологи, уул уурхайн мэргэжлийн институт, Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институт, Австрали–Монголын Эрдэс баялгийн салбарын хамтын ажиллагааны хөтөлбөр (AMEP)-ийн төлөөллийн бүрэлдэхүүнээс бүрджээ.

МОНВАЛ Кодекс: олон улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний стандартын загварт (IMVAL Загвар) заасан үндсэн зарчим, шаардлагуудад нийцсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын хэмжээнд түгээмэл ашиглаж байгаа Австрали-Азийн (the VALMIN Code), Канадын (the CIMVAL Code), Өмнөд Африкийн (the SAMVAL Code), АНУ-ын (the SME Valuation Guidelines) кодексуудын нэг адил IMVAL загвартай нийцтэй байдлаар боловсруулсан байна.

Тэмдэглэн хэлэхэд, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэргэжлийн байгууллага, олон улсад зөвшөөрөгдсөн үнэлгээний, тайлагналд дараах зарчмын шаардлагыг тавьдаг. Үүнд: 

1. Мэргэжлийн бие даасан байх,
2. Мэргэжлийн хараат бус байх,
3. Мэргэжлийн өндөр ёс зүй, ур чадвартай гишүүдийг 
    эгнээндээ нэгтгэсэн байх,
4. Олон улсад тухайн орноо төлөөлөх чадвар бүхий 
    мэргэжлийн байгууллага байх

   
Монгол Улсын ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ Кодекст дараах хоёр зарчмыг олон улсад тавигддаг шаардлагын дагуу тусгажээ. Үүнд: 

•    МОНВАЛ Кодексыг хараат бус, бие даасан, мэргэжлийн өндөр ёс зүй, ур чадварыг бий болгох зарчмыг ханган шинэчлэн сайжруулах, олон нийтэд таниулан сурталчлахад чиг үүргийг МОНВАЛ ХОРОО хэрэгжүүлнэ.
•    МОНВАЛ Кодексын хороо нь уул уурхайн болон хөрөнгийн үнэлгээний чиглэлийн мэргэжлийн төрийн бус байгууллагын төлөөллөөс бүрдэнэ. 

МОНВАЛ Кодексын 1.2-т заасны дагуу Олон улсын нөөц, баялгийг тайлагнах стандартын хороо (CRIRSCO)-ны албан ёсны гишүүн Монголын геологи, уул уурхайн мэргэжлийн институт (2014), Үнэлгээний олон улсын стандартын консул (IVSC)-ийн албан ёсны гишүүн Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институт (1997) мэргэжлийн төрийн бус байгууллагууд хамтран ажиллах санамж бичгийг 2021 оны хоёрдугаар сарын 5-ны өдөр үзэглэн, Ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний МОНВАЛ хороог байгуулсан юм. 
Хорооны анхны хурлаар хорооны бүтэц бүрэлдэхүүн, дүрэм журмыг олон улсын жишгээр боловсруулах, олон нийтэд кодексыг таниулан сурталчлах, олон улсын IMVAL хороонд МОНВАЛ Кодексыг хүлээн зөвшөөрүүлэн бүртгүүлэх ажлыг явуулахаар шийдвэрлэн, үйл ажиллагаагаа эхлээд байна. Тус хорооны даргаар уул уурхайн үнэлгээний чиглэлээр олон улсын эрх бүхий эрдэс баялгийн эдийн засагч, геологич П.Саранчимэгийг, дэд даргаар Монголын мэргэшсэн үнэлгээчдийн институтийн Гүйцэтгэх захирал, тэргүүлэх үнэлгээчин Б.Энхболдыг тус тус сонгон ажиллаж байна.

МОНВАЛ хорооны үндсэн зорилго нь ашигт малтмалын хөрөнгийн үнэлгээний суурь баримт бичиг болох МонВал Кодексыг баталж, олон улсын холбогдох мэргэжлийн байгууллага IMVAL хорооны гишүүнчлэлтэй болгох замаар МонВал Кодексын олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөх байдлыг хангах явдал юм. Түүнчлэн төрийн болон төрийн бус байгууллагуудын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, санхүүгийн болон хөрөнгийн зах зээл, геологи уул уурхайн салбар, бусад хамаарах салбарууд хоорондын хууль эрх зүйн хэрэгжилт, уялдаа хамаарлыг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлэх, мөн тухайн салбарууд хоорондын ашигт малтмалын орд газар, хөрөнгийн үнэлгээний асуудлыг олон улсын жишигт нийцүүлэн хөгжүүлэх, хэрэгжүүлэхэд тулгамдаж буй саад бэрхшээлийг арилгахад чиглэ­сэн арга хэмжээг авахад орших аж. Цаашид хуулийн хүрээнд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Сангийн яам, Санхүүгийн зохицуу­лах хороо, энэ чиглэлийн төрийн бус байгууллагуудтай хамтран ажиллахаар төлөвлөөд байна. 

Онцлон тэмдэглэхэд, IMVAL хороо нь олон улс орнуудын үндэсний кодуудын уялдаа холбоо, нийцтэй байдалд дэмжлэг үзүүлэн, кодтой холбоотой гарч буй асуудлаар олон улсын хэлэлцүүлэг зохион байгуулан боловсронгуй болгоход анхаарч ажилладаг олон улсын байгууллага юм. IMVAL хорооны гишүүн нь 2021 оны гуравдугаар  сарын байдлаар Австралийн (VALMIN), Канадын (CIMVAL), Өмнөд Африкийн (SAMVAL), АНУ-ын (SME and IIMA) зэрэг оронд багтаж байгаа бөгөөд тэдгээр орны  кодексууд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн байдаг юм. 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 12 цаг 41 минутын өмнө
    Тавдугаар сарын 13-ны байдлаар, Нарийнсухайтын бүлэг орд дахь "Монголын Алт" компанийн уурхайгаас 747 ажилтан вакцинд хамрагдаж байна. Үүнээс I тунд 734 ажилтан хамрагдаж 98%-ийн гүйцэтгэлтэй бол II тунгийн хувьд 669 ажилтан хамрагдаж 90%-ийн гүйцэтгэлтэй байгаа аж. “Саусгоби Сэндс” компанийн нийт 230 ажилтан II тунд хамрагдаж мөн адил 98%-ийн гүйцэтгэлтэй байна. Түүнчлэн, вакцинжуулалтад бүрэн хамрагдаж дуусан хэд хэдэн уурхай бий. Тухайлбал, “Энержи ресурс” компанийн Ухаа худаг уурхайн үндсэн ба туслан гүйцэтгэгч нийт 2600 гаруй ажиллагсад вакцины II тунд бүрэн хамрагдаж дуусчээ.
  • 16 цаг 32 минутын өмнө
    Дэлхийн хэмжээнд нүүрстөрөгчгүй технологид шилжилтэд зэс, никель, кобальт, лити болон бусад металын нийлүүлэлтийг хангахын тулд ойрын 13 жилд  уул уурхайн компаниуд нийт 1.7 их наяд ам.долларын хөрөнгө оруулах шаардлагатай. Ийм тооцоолол Их Британийн “Wood Mackenzie” байгууллагын судалгаагаар гарчээ. Тус судалгааг удирдсан Жулиан Кеттл “2050-2060 он гэхэд олон орнууд нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаас бүрэн ангижрах зорилттой. Үүний тулд дотоод шаталтат хөдөлгүүртэй ердийн машиныг цахилгаан машинаар солих, сэргээгдэх эх үүсвэрт суурилсан эрчим хүчний системийг суурилуулах хэрэгтэй болно. Ногоон эрчим хүчийг “хуримтлуулахад” асар их хөрөнгө зарцуулна. Энэ бүгд металын эрэлтийг огцом нэмэгдүүлнэ” хэмээжээ.
  • 16 цаг 33 минутын өмнө
    Хятадын Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооноос (NDRC) төмөрлөгийн үйлдвэр барих, хүчин чадлыг өргөтгөх төслүүдэд шинэ шалгуур тавих болжээ. Энэхүү өөрчлөлт нь тус улсын ган үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг танах, нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтыг бууруулах, аж үйлдвэрийн гол бүс нутгийн байгаль орчны нөхцөл байдлыг сайжруулах хүрээнд хийгдэж буй аж. Шинэ журмаар, тухайлбал Бээжин, Тянжин, Хэбэй, Янзцы болон Сувдан гол, Шанси мужийн Фэнвэйн тал зэрэг бүс нутгуудад шинэ үйлдвэр байгуулах тусгай зөвшөөрөл авахын тулд хуучирсан тоног төхөөрөмжтэй үйлдвэрлэлээ хаах шаардлага тавигдаж байна. Муж, автономит бүс нутаг, хотууд нь шинэ үйлдвэрийн хүчин чадал нэмэх тохиолдолд бусад бүс нутагтай харилцан тохиролцоно. Өөрөөр хэлбэл, шинэ хүчин чадлыг нэмэх бол заавал хуучин үйлдвэрлэлийг хааж Хятадын Засгийн газраас заасан тодорхой хязгаарлалтаас давахгүй гэсэн үг.
  • 17 цаг 19 минутын өмнө
    Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ энэ сарын 21-нд цахимаар зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод, хариуцлагатай болгоход тус хэлэлцүүлэг чиглэсэн байна. Хэлэлцүүлгийг нээлтэд  Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын Инноваци, цахим бодлогын байнгын хорооны дарга Н.Учрал нар мэндчилгээ дэвшүүлж үг хэлэх аж. Мөн УУХҮ-ийн сайд Г.Ёндон “Эрдэс баялгийн салбарын цахим шилжилтийн бодлого”, тус яамны Цахим бодлого, мэдээллийн технологийн хэлтсийн дарга Т.Баасанпүрэв “Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлийн үйл ажиллагааны систем“ зэрэг сэдвээр илтгэл тавьж хэлэлцүүлэх юм.
  • Уржигдар 15 цаг 31 минутад
    Дорнод аймагт “Алтан цагаан овоо” алтны үндсэн ордын төсөл хэрэгжүүлж буй “Степ голд” компани Монголын хөрөнгийн биржид бүртгүүлэхээр ажиллаж байгаа юм. Тус компанийн Санхүү эрхэлсэн захирал Жереми Сауттай Монголын хөрөнгийн биржид бүртгүүлэхийн давуу тал, алтны зах зээл, Монголын хөрөнгө оруулалтын орчин болон бусад асуудлаар MMJ-ийн Б.Төгсбилэгт ярилцлаа.    Та алтны зах зээл цаашид хэрхэн өрнөнө гэж төсөөлж байна вэ? Зарим шинжээч алтны ханш цаашид өснө гэж харж байхад нөгөө хэсэг нь буурна гэж тооцоолж байх юм.  Зах зээл хэрхэхийг хэн ч таах боломжгүй ч нөхцөл байдлаас үзвэл төв банкууд сүүлийн нэг жилийн хугацаанд мөнгөний нийлүүлэлтийг их хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн.