Эрдэс баялгийн биржийн талаар судлаачид хэлэлцэв

2021-05-04 13:47

2014 онд УИХ-аас баталсан Төрөөс эрдэс баялгийн салбарт баримтлах бодлогын баримт бичигт  “Экспортыг нэгдсэн бодлогоор зохицуулах зорилгоор Эрдэс баялгийн бирж байгуулах” хэмээн тусгасан. Хэдийгээр олон жил яригдаж байгаа ч ийм биржтэй болох цаг тулгарч байгааг зарим судлаачид  илэрхийлж байгаа бол зарим нь “одоо цаг нь биш” гэсэн байр суурьтай байна. Эрдэс баялгийн биржийн тухай хуулийн төсөл, үзэл баримтлалыг боловсруулах Ажлын хэсэг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яаманд байгуулагдан ажиллаж байна. УУХҮ-ийн сайдын зөвлөх Р.Очбадрахаар ахлуулсан Ажлын хэсэг тус биржийн тухай хуулийн үзэл баримтлалыг боловсруулах зэргээр ажил урагштай явааг саяхан дуулгасан юм. Эрдэс баялгийн бирж байгуулах талаар “Mongolian Mining Club”-аас зохион байгуулсан (2021.05.03) цахим хэлэлцүүлэгт  уул уурхайн салбарын төлөөллүүд оролцож бирж байгуулах эсэх талаар өөрсдийн санал бодлоо уралдууллаа.  

Зөвлөх Р.Очбадрах “Эрдэс баялгийн биржийн хуулийн төслийн гол зорилго нь төрийн өмчит уул уурхайн компаниудын бүтээгдэхүүнийг дэлхийн зах зээлийн үнээр,  хувийн хэвшлийн компаниудаас хямд борлуулж, АМНАТ бага төлж байгааг халахад чиглэж байгаа” хэмээн тодотголоо. Түүний ярьж буйгаар, уг хуулийн төслийг тавдугаар сард салбарын мэргэжлийн холбоод, судлаачдаар хэлэлцүүлэх аж. “Энержи Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирал Г.Батцэнгэл “Биржийн тухай хуулийн төслийн зорилгыг  тодорхой болгох шаардлагатай гээд уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт, уналтаас ашиг хийдэг, блокчейн технологи ашиглах боломжтой талаас нь, эсхүл Монголын Хөрөнгийн биржийн дэд бүтцэд тулгуурлан эхний ээлжинд уул уурхайн бэлэн бүтээгдэхүүнээ борлуулдаг байхаар хийх үү гэдгээ ойлгомжтой болгох хэрэгтэй” гэсэн юм. Тус биржийг болж өгвөл блокчейн технологи дээр платформ хийж, крипто валютаар арилжаалах шаардлагатай гэдгийг зарим судлаач ч хэлж байв. Ингэвэл олон харилцагчтай болж эрэлтийг үүсгэх боломжтой аж.  МУУҮА-ын Ерөнхийлөгч асан Н.Алгаа,  биржээр дамжуулан хувийн аж ахуйн нэгжүүдийн борлуулалтын гэрээнд хяналт тавих, АМНАТ-ыг өндөр авч, татвар төлбөрийн дарамтад оруулах эрсдэлтэйг сануулсан юм.  Юутай ч Эрдэс баялгийн биржийн тухай хууль батлахаас өмнө ТЭЗҮ, холбогдох туршилт судалгааг хийх шаардлагатай гэдэг дээр хэлэлцүүлэгт оролцогчид байр сууриа илэрхийлэв.

Түүнчлэн Эрдэс баялгийн биржийг уул уурхайн гаралтай бүтээгдэхүүний бирж гэж нэрлэх нь зүйтэй гэх хүмүүс ч байна. Олон улсын туршлагаар бол Эрдэс баялгийн бирж нь Хөрөнгийн биржээс ялгаатай, бие даасан үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд өндөр үр өгөөжтэй ажилладаг. Төрийн өмчит уул уурхайн бирж байгуулахаар бол наанадаж 5 жил тогтвортой ажилласны дараа төрийн хувьцааны тодорхой хувийг Хөрөнгийн биржээр арилжаад  төр хувийн хэвшлийн  хамтын ажиллагааг зохистой хөгжүүлэх хэрэгтэй хэмээн зарим судлаач хэлж байна. Хэдийгээр барууны өндөр хөгжилтэй орнуудад Эрдэс баялгийн бирж нь ихэнхдээ 100%-ийн хувийн өмчлөлтэй, өөрөөр хэлбэл төр хувийн хэвшлийн оролцоотой байдаг. Харин Монгол Улсад төрийн өмчит “Эрдэнэс Монгол” компани Эрдэс баялгийн бирж байгуулах санаачлагыг хэдэн жилийн өмнөөс гаргаж, нэг цонхны бодлогоор төрийн өмчит компаниудын нүүрсийг борлуулах чиглэлээр түлхүү ажиллана гэдэг.

Төр, хувийн  хэвшлийн хамтарсан хөрөнгө оруулалт бүхий “Монголын Эрдэс баялгийн бирж” ХХК-ийг  “Эрдэнэс Монгол” компани хувийн хэвшлийн “МСХ клиринг” ХХК-тай хамтран 2019 оны зургадугаар сард байгуулсан юм. Тус компани нь уул уурхайн салбарын түүхий эдийн экспортыг зохицуулалттай, зохион байгуулалттай зах зээлээр дамжуулан нээлттэй, ил тод хэлбэрээр арилжаалах, олон улсын жишигт нийцсэн зах зээл бий болгох зорилготой  ажиллаж байна.  Тус компанийн ТУЗ-ийн анхдугаар хурлаар төслийн төлөвлөгөөгөө баталж, үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.  

Г.Идэр 
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 12 цаг 21 минутын өмнө
    Эрдэс баялгийн салбарын үр ашиг, өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн байгууллагын үйлчилгээг нээлттэй, хүнд сурталгүй, ил тод хариуцлагатай болгоход чиглэсэн “Эрдэс баялаг-цахим шилжилт” хэлэлцүүлгийг УУХҮЯ-наас  өнгөрсөн сард зохион байгуулахаар товлосон боловч хойшлогдсон билээ. Тэгвэл Байгалийн баялгаас оюуны баялагт уриан дор тус цахим  хэлэлцүүлгийг маргааш зохион байгуулахаар болжээ.
  • 13 цаг 8 минутын өмнө
    ОХУ-ын Холбооны гаалийн газрын мэдээллээр, дөрөвдүгээр сард тус улс 1.66 сая тонн коксжих нүүрс экспортолжээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 7.61%-иар, өмнөх гуравдугаар сараас 48.82% -иар тус тус буурсан үзүүлэлт аж. Оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийт 8.53 сая тонн коксжих нүүрс экспортолсон байна. Мөн хугацаанд тус улсын  нүүрсний нийт экспортын хэмжээ 85.25 тоннд хүрсэн юм. Тэгвэл тавдугаар сард 19.27 сая тонн нүүрс экспортолсон нь түүхэн дээд хэмжээгээр тооцогдож байна.
  • Уржигдар 14 цаг 20 минутад
    Хятадын “China Aluminum Corporation” (Chinalco) компани нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаа 2025 оноос өмнө бууруулж эхлэн, 2035 он гэхэд 40%-иар багасгах зорилтоо мэдэгджээ. Тус компани өнгөрсөн онд 3.69 сая тонн хөнгөн цагааны анхдагч үйлдвэрлэлийн 50%-д усан цахилгаан станцын эрчим хүч ашигласан тул “ногоон” үйлдвэрлэлд хамаарна гэж “Chinalco” үзэж байна. Тиймээс цаашид үйлдвэрлэлдээ нар, салхи  зэрэг сэргээгдэх эрчим хүчний ашиглалтыг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж буй аж. Энэ зургадугаар сард “Chinalco” нь анх удаа 400 сая юанийн (63 сая ам.доллар) дүнтэй бонд гаргажээ. Энэхүү хөрөнгийг “ногоон” зорилт буюу салхин паркийн бүтээн байгуулалтын өрийг дахин санхүүжүүлэхэд зарцуулах юм байна.
  • Уржигдар 14 цаг 05 минутад
    Хятадын зах зээл дээр нүүрсний үнэ өндөр буй үед өмнөд бүс нутгийн эрчим хүчний хомсдлоос сэргийлж тус улсын төр засгаас түүхий эд нөөцлөх дэд бүтцийг байгуулах ажлыг эрчимжүүлэхээр төлөвлөжээ. Тодруулбал, нүүрсний салбарын нөөцийг нэмэгдүүлэхийн тулд хадгалалтын байгууламжуудыг өргөтгөн сайжруулах шаардлагатайг Хятадын Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооноос мэдэгдсэн байна. Тус хорооны Төрийн төлөвлөлтийн агентлагийн дарга Сюй Вэнбин “Нүүрсний нөөц, хуримтлалыг нэмэгдүүлснээр үндэсний эрчим хүчний аюулгүй байдлыг баталгаажуулна” хэмээн онцолжээ.
  • Уржигдар 11 цаг 56 минутад
    Засгийн газар КОВИД-19-ийн нөлөөллийг төсөвт нялзаахгүйг эрмэлзэж байна. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд (ДНБ) оногдох төсвийн алдагдал, өрийг өмнө нь төлөвлөсөн хэмжээнд байлгахаар Засгийн газар “хичээж” байгаа нь тавдугаар сарын 13-ны өдөр баталсан хуулиар тод харагдлаа. Энэ өдөр 2022 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2023-2024 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталсан юм. Төсвийн хүрээний мэдэгдлийг хэтэрхий бэлгэдлийн шинж чанартай зүйл гэж  эдийн засагчид хэлдэг нь улстөрчдийн төсвийн орлого, зарлагыг санаагаараа өөрчилж баталдаг барьцгүй зангаас улбаатай. Гэхдээ   төсвийн хүрээний мэдэгдлээс Засгийн газрын хэзээ, хэрхэн “ам гарсан” болохыг харж, ядаж дурсаж болох давуу талыг бид олж авдаг.