С.Батжаргал:  Цагаан тоосны асуудлыг шийдвэрлэхэд дэд хөтөлбөрийг орон нутаг баталж, оролцож байгаа  нь анхны тохиолдол

2019-10-03 11:52

- Уул уурхай нь хөгжлийн нэг тулгуур гэдгийг эрдэнэтчүүд мэддэг, хүлээн зөвшөөрдөг -

Орхон аймаг нь уул уурхайн үйлдвэрлэл даган хөгжсөн онцлогтой орон нутаг. Энэ ч үүднээс аймгийн уул уурхайн бодлого хэрэгжилт, хамтын ажиллагаа, тус салбарын  компаниуд орон нутгийн хөгжилд хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай Орхон аймгийн Засаг даргын Хот байгуулалт, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан орлогч С.Батжаргалтай ярилцлаа.

Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг салгаж ойлгох аргагүй юм. Иймд үйлдвэртэй хамтран ажиллах бодлого чухал. Аймгийн зүгээс уул уурхайн чиглэлд ямар бодлого баримтлан ажиллаж байгаа вэ?

Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-тай  2017-2020 онд  Хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа. Гэрээний хүрээнд жил бүр хийх ажлын төлөвлөгөөг баталж, хөрөнгө оруулалтын ажлуудыг хамтран хэрэгжүүлдэг. Жилд 2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын ажил хийдэг. Өмнө нь гэрээ байгуулалт хэсэг хугацаанд завсардаж, Хамтын ажиллагааны хэлэлцээрээр явж байсныг 2017 оноос дахин гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Гэрээ нь хүчин төгөлдөр албан ёсны бичиг баримт. Хуулийн өмнө хоёр тал хариуцлага хүлээх, гэрээнд заасан шаардлагыг биелүүлэх зэрэг олон давуу талтай. “Эрдэнэт үйлдвэр”  ТӨҮГ орон нутгийн төсөв бүрдүүлэлт, хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажил,  Орхон аймгийн зүгээс “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг орон нутагт тогтвортой үйл ажиллагаа явуулахад хуулийн хүрээнд үзүүлэх дэмжлэг, үйлдвэрийн ажилчдад төрийн үйлчилгээг ойртуулах зэрэг зүйлийг Хамтын ажиллагааны гэрээнд заасан.

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ орон нутгийн төсвийн хэдэн хувийг бүрдүүлж байна вэ?

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ улсын төсвийн 20 гаруй хувь, Орхон аймгийн төсвийн 80 гаруй хувийг бүрдүүлдэг. Үлдсэн хувийг нь орон нутагт үйл ажиллагаа явуулдаг бусад аж ахуйн нэгж, үйлдвэрүүд бүрдүүлж байна.

Та “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-тай хамтарсан хэд хэдэн Ажлын хэсгийг ахалж ажилладаг. “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг буруулах” дэд хөтөлбөрийг боловсруулах Ажлын хэсгийг ахалж байна. Дэд хөтөлбөр батлагдсанаас хойш гурван сарын хугацаанд ямар ажлуудыг хэрэгжүүлж байгаа вэ?  

Өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Монгол Улс, ОХУ-ын хамтарсан эзэмшил 49:51%-ийн асуудал яригдаж байх үед хамтарч ажиллахад нэлээн төвөгтэй. Заавал хоёр талтай ярьж тохиролцох асуудал үүсдэг байлаа. Харин өнөөдөр ТӨҮГ болсноор зөвхөн ганц эзэмшигч талтай ажил явуулахад хялбар болж байна. “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг бууруулах” дэд хөтөлбөрийн хүрээнд 5 зорилт дэвшүүлэн ажлаа хэрэгжүүлээд эхэлсэн. Өмнө нь бол Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам “Цагаан тоос” дэд хөтөлбөрийг баталсан байдаг. Цагаан тоосны асуудлыг шийдвэрлэхэд дэд хөтөлбөрийг орон нутаг баталж, оролцож байгаа тохиолдол анхных юм. Орон нутаг, үйлдвэр хоёр тусдаа өөр өөр тоо ярьдаг, өөр өөр судалгааны дүнг танилцуулдаг байсан. 2018 онд Орхон аймгийн Засаг даргын захирамжаар хамтарсан Ажлын хэсэг байгуулагдан “Цагаан тоосны дэгдэлт, сөрөг нөлөөллийг буруулах” дэд хөтөлбөрийг боловсруулж батлуулсан нь бидний зөрүүтэй мэдээллийг нэгтгэж чадсан юм. Энэ бол нэг том ажил. Өнөөдөр цагаан тоосыг дарах ажил эрчимтэй хийгдэж байна. Нөгөөтэйгүүр, иргэдийг мэдээллээр хангах, эмчилгээнд үзлэгт хамруулах гээд ажлууд үргэлжилнэ.  

Эрдэнэтчүүдийн уул уурхайн талаарх мэдлэг орон нутгийн онцлогоос хамаарч өөр байдаг. Энэ нь нэг давуу тал шүү.

Орхон аймаг өөрөө үйлдвэр дагаж хөгжиж ирсэн орон нутаг учир иргэдийн энэ талын мэдлэг сайн. Уул уурхайг хүлээн зөвшөөрдөг. Хөгжлийн нэг тулгуур гэдгийг мэддэг. Ганц маргаантай, бухимдалтай ханддаг асуудал нь цагаан тоос. Орон нутаг эхний алхмаа хийгээд эхэлсэн. Ажиллаж байгаа уурхай учир цагаан тоосны дэгдэлтийг хамгийн бага түвшинд барихад Орхон аймаг, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хамтран ажиллана.

Хамтын ажиллагааны гэрээний хүрээнд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ орон нутагт 2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажлыг хийхээр тусгасан тухай Та дурдлаа. Энэ дагуу ямар ажлууд хийгдэж байгаа вэ?

Орхон аймаг дамжин өнгөрөх бүс. Үүнийг бид ашиглах ёстой. Манай аймгаар дамжин өнгөрч байгаа жуулчдын урсгалыг түр зогсоох үүднээс “Эрдэнэт цэцэрлэгт хүрээлэн”-гийн ажлыг өнгөрсөн онд эхлүүлсэн. Сүүлийн хоёр жилийн хөрөнгө оруулалтыг энэхүү ажилд зарцуулж байна. Өнөөгийн байдлаар, тухайн талбайд дэд бүтцийн ажлууд дуусч, эхнээсээ тохижилт хийж эхлээд байгаа юм. Үүнээс гадна “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ боловсролын салбарт хөрөнгө оруулалт хийж байна. Энэ онд 500 сая төгрөгийн тоног төхөөрөмж, тоглоомын дэмжлэгийг ЕБС, цэцэрлэгүүдэд үзүүлсэн. Мөн мөнгөн дүнгээр хэмжигдэх боломжгүй олон ажлыг аймаг, үйлдвэр хоёр хамтран хийж байгаа юм. Жишээлбэл, орон нутгийн компаниудыг дэмжин ажиллах нь хамтын ажиллагааны нэг хэлбэр шүү.

Уурхай хаагдах цагт Орхон аймгийн иргэд яах ёстой вэ? Хэдий 40 жилийн дараах асуудал ч өнөөдрөөс бэлтгэлээ хангах, ялангуяа аймгийн удирдлагууд 4 биш 40 жилийн ирээдүйн хөгжлийг харах учиртай болов уу?  

Уул уурхай бол шавхдаг нөөц баялаг. Нэг хэсэг дуусахгүй мэт л явсан. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нөөцөө дахин тодорхойлж цаашид 60 жил ажиллах боломжтой гэж мэдээлж байгаа. Хэдий тийм ч өнөөдөр уурхай хаагдсаны дараа яах ёстой вэ гэдэг бодлогыг баримталж ажиллах ёстой нь зөв. Үүний эхлэл бол “Эрдэнэт шинжлэх ухаан, технологийн парк” юм.  Энэ паркийг түшиглэн бизнес санааг хөгжүүлэх, үйлдвэрлэлийг бойжуулах, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Өнөөдөр тус паркийн дэргэд “Электрод”-ын үйлдвэр ажиллаж байна. 2018-2019 оны эхний хагас жилд 800 сая төгрөгийн борлуулалт хийсэн. Мөн Хүнд металын лабораторийг байгуулж гэрчилгээгээ авсан. Энэ мэтчилэн боломжууд бий. Бодлогын баримт бичгийг боловсруулах, батлахдаа үйлдвэрээс хараат бус эдийн засгийг хөгжүүлэх зорилгоор олон ажлуудыг төлөвлөсний нэг нь энэ жишээ юм. Нөгөө талаас “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагууд хаалтын менежментийг бодлогоор давхар хэрэгжүүлж явах учиртай. Энэ асуудлаар ч аймгийн удирдлагуудтай нээлттэй ярилцдаг. Үйлдвэр хаагдлаа ч бие даан үйл ажиллагаа явуулах боломжтой дулааны цахилгаан станц, Засвар механикийн завод, Сэлэнгэ амралтын бааз, Соёл, урлаг, спортын цогцолбор гэх мэт нийгмийн болон туслах цехүүд бий.  Эдгээрийн үйл ажиллагааг өргөжүүлэх, улсын төсөвт болоод орон нутагт үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх бүрэн боломжтой  гэж хардаг.  

Та өөрөө инженер хүн. Уурхайчидтай хамт ажиллаж явсан нэгэн. Ажил хөдөлмөрийг нь хэрхэн үнэлж, үздэг Та өөрийн байр суурийг илэрхийлнэ үү?

Уурхайчид бол баялаг бүтээгчид. Ялангуяа Монгол Улсын эдийн засгийг босгох гэж буй энэ хүнд үед хамгийн чухал хүмүүс. Энэ ч утгаараа уурхайчдын улс орны хөгжилд оруулж буй нөлөө асар өндөр. Энэ цаг үед хамгийн үүрэг, хариуцлага өндөр хүмүүсийн тоонд зүй ёсоор орох учиртай. Уурхайчдынхаа ажил хөдөлмөрт нь амжилт, амьдралд нь аз жаргал хүсье.

Ярилцсан танд баярлалаа.
 

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Уул уурхайн тухай хуулийн төслийг дэмжиж байна уу?
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх
Үр дүн:
  • -Дэмжинэ
  • -Дэмжихгүй
  • -Зарим заалтыг өөрчлөх

ШИНЭ

  • 11 цаг 19 минутын өмнө
    Монгол Улсын эдийн засаг дахь уул уурхайн нөлөөлөл, иргэдийн ойлголт болоод орон нутгийн асуудлаар Сүхбаатар аймаг дахь эдийн засагч Ц.Мөнхбаяртай ярилцлаа. Монгол Улсын эдийн засгийг багагүй хувийг уул уурхайгаас орсон орлого эзэлж байгаа нь статистикаас харагдаж байна. Эдийн засагч хүний хувьд Та уул уурхайн талаар байр сууриа илэрхийлнэ үү? Би энэ салбарын хүн биш учир зөвхөн эдийн засгийн үр өгөөж талаас нь ойлголтынхоо хэмжээнд хариулъя. Өнөөдөр бид нэг зүйлийг магтвал хэт дээшээ өргөөд, бас муулбал хэт харлуулдаг хандлагатай болсон. Аливаа зүйлийн эерэг талыг олж харж сурах шаардлага байна. Ингэж сураагүй болохоор уул уурхайн талаарх цэгцтэй ойлголтгүй, нэг хэсэг нь ашиглах зүйтэй гэхэд нөгөө хэсэг нь бүр хэрэггүй мэт ярьж байна. Эдийн засгийн үр өгөөжийн талаас тайлбарлахгүй бол үр дүнгүй юм шиг олон нийтэд сөргөөр ойлгож байна. Уул уурхайг зөв өнцгөөс нь харж, хариуцлагатай ашиглаж чадвал эдийн засагт үр өгөөжөө өгч байна. Цаашид ч өгнө.
  • Өчигдөр 13 цаг 34 минутад
    БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн 1939 оны 38 дугаар тогтоолоор тухайн үеийн Аж үйлдвэр, барилгын яамны дэргэд “Уул уурхай, ашигт малтмал трест” байгуулагдсанаар  Монгол Улсад Үндэсний геологийн алба байгуулагдсан түүхтэй. Геологийн алба тэр цагаас хойш өнөөдөр Монгол орны бие даасан салбар болтлоо хөгжиж нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь геологи, ашигт малтмал, тектоник, геоморфологи, геофизикийн зэрэг төрөл бүрийн геологийн судалгаанд хамруулсан байдаг. Эдгээр судалгааны үр дүнд Монгол орны ашигт малтмалын тархалтын ерөнхий зүй тогтлууд илэрч, 80 гаруй төрлийн ашигт малтмалын 1600 гаруй ордыг нээн илрүүлж олон арван томоохон ордуудыг нээн ажиллуулж байна. Монгол Улсад геологийн алба байгуулагдсаны 80 жилийн ой энэ өдрүүдэд тохиож буй. Энэ ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулагдаж байгаа томоохон ажлуудын нэг нь өнөөдөр  “Холидэй Инн” зочид буудалд эхэлсэн “Монголын геологи 80 жил” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал юм.
  • Өчигдөр 11 цаг 26 минутад
    Төмрийн хүдрийн үйлдвэрлэлээр дэлхийд хоёрдугаарт ордог “Рио Тинто” групп нь анх удаа юанийн төлбөрөөр худалдаа хийх гэрээ байгуулжээ. Гэрээ байгуулах ёслол Хятадын Шандун мужийн Рижао боомтод болсон байна. Энэхүү хамтын ажиллагааны эхлэл болгож тус улсын “Shanxi Gaoyi Steel” компани 10 мянган тонн 59.6%-ийн агууламжтай төмрийн баяжмал “Рио Тинто” группээс худалдан авчээ. Ийм худалдааны хэлэлцээрийг ихэвчлэн далайн боомтууд шууд трейдер компаниудтай байгуулдаг. Гэсэн хэдий ч “Рио Тинто” групп нь Хятадын харилцагч нартай худалдааны сувгаа өргөжүүлж, компаниудаар дамжуулан тус улсын төвийн бүс нутгийн гангийн үйлдвэрүүдэд шууд түүхий эд нийлүүлэхээр зорьж байна. 
  • Өчигдөр 10 цаг 17 минутад
    Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирал Г.Амартүвшинтэй MMJ-ийн сэтгүүлч Э.Оджаргал ярилцлаа. Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирлын албанд томилогдоод Та юунаас ажлаа эхлээд байна вэ? Миний бие энэ албанд томилогдон  ажил хүлээж аваад гурван сарын хугацаа өнгөрчээ. Гурван гол чиглэлээр ажиллаж байна. Нэгд, Хөгжлийн банкны журам, зээл олгох үйл ажиллагаа гэх мэт дотоод зохион байгуулалт, засаглалыг сайжруулах. Энэ хүрээнд зээлийн бодлого, журмыг шинэчиллээ. Компаниудын төсөл хэрэгжүүлэх зээлийн хүсэлтийг Хөгжлийн банк  удаадаг, зээлийн хүсэлт  хаачсан нь мэдэгдэхгүй байна гэсэн шүүмжлэл өмнө нь байсан юм билээ. Тиймээс одоо энэ үйл ажиллагааг илүү нээлттэй болгох үүднээс өөрчлөлт оруулсан юм. Хоёрт, зээлийн чанар. Хөгжлийн банкны өмнөх зээлийн асуудалтай холбоотой 6 хэргийг прокурорт шилжүүлсэн асуудал хоёр дахь чиглэлийн ажлын нэг хэсэг юм. 
  • Уржигдар 13 цаг 59 минутад
    Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, энэ оны эхний есөн сарын байдлаар манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 10.5 тэрбум ам.долларт хүрч 9.5%-иар өсчээ. Үүнд экспорт 5.9 тэрбум ам.доллар, импорт 4.6 тэрбум ам.долларыг эзэлсэн нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад экспорт 12.6%, импорт 5.7%-иар тус тус өслөө. Гадаад худалдаа 1.3 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 415.5 сая ам.доллараар нэмэгджээ. Нийт экспортод эзлэх эрдсийн экспортын хэмжээ 4.96 тэрбум ам.долларт хүрч өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 9.3%-иар нэмэгдсэн байна. Энэ дундаа нүүрсний экспорт орлогын дүнгээр тэргүүлж буй бол зэс хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэв.