Монголын геологичид чуулж байна

2019-10-16 13:34

БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн 1939 оны 38 дугаар тогтоолоор тухайн үеийн Аж үйлдвэр, барилгын яамны дэргэд “Уул уурхай, ашигт малтмал трест” байгуулагдсанаар  Монгол Улсад Үндэсний геологийн алба байгуулагдсан түүхтэй. Геологийн алба тэр цагаас хойш өнөөдөр Монгол орны бие даасан салбар болтлоо хөгжиж нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь геологи, ашигт малтмал, тектоник, геоморфологи, геофизикийн зэрэг төрөл бүрийн геологийн судалгаанд хамруулсан байдаг. Эдгээр судалгааны үр дүнд Монгол орны ашигт малтмалын тархалтын ерөнхий зүй тогтлууд илэрч, 80 гаруй төрлийн ашигт малтмалын 1600 гаруй ордыг нээн илрүүлж олон арван томоохон ордуудыг нээн ажиллуулж байна.

Монгол Улсад геологийн алба байгуулагдсаны 80 жилийн ой энэ өдрүүдэд тохиож буй. Энэ ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулагдаж байгаа томоохон ажлуудын нэг нь өнөөдөр  “Холидэй Инн” зочид буудалд эхэлсэн “Монголын геологи 80 жил” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал юм.  Хоёр өдөр үргэлжлэх тус хуралд ОХУ, БНЧехУ, Ардчилсан Солонгос Улс, Бүгд найрамдах Солонгос Улс, Япон зэрэг орны эрдэмтэн судлаачид, Монголын геологийн үе үеийн төлөөлөл оролцож байна.

Монгол Улсын Засгийн газраас Төрөөс эрдэс баялгийн салбарт баримтлах бодлого, геологи хайгуулын салбарыг хөгжүүлж, эрдэс баялгийн санг тасралтгүй нэмэгдүүлэх зорилтын хүрээнд Улсын төсвийн хөрөнгөөр гүйцэтгэх геологийн судалгааны ажлын цар хүрээг нэмэгдүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг татах чиглэлээр томоохон ажлууд хийгдэж байгаа юм.  Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын үйл ажиллагаанд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Нандинжаргал оролцож үг хэлэхдэээ, сүүлийн жилүүдэд геологийн салбарт Япон, Канад, Австрали, Франц, Солонгос зэрэг орны геологийн байгууллагуудтай хамтран төрөл бүрийн геологийн судалгааны болон хайгуулын төслийн хэрэгжүүлэн хамтран ажиллаж байгааг онцлон дурдлаа.

Хурлын эхэнд “Монголын геологийн алба 80 жилд” сэдвээр Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газрын илтгэгчид дэлгэрэнгүй мэдээллийг өгсөн юм. Тус илтгэлд дурдсанаар геологийн салбарын түүхэн замналыг судлаачид геологийн албаны үндэс суурь тавигдсан үе /1939-1957/, геологийн албаны эрчимтэй хөгжлийн үе /1957-1990/, эдийн засгийн нээлттэй системд шилжсэн өнөө цаг /1990 оноос хойш/ хэмээн хувааж үзжээ.

Монгол Улсад геологийн мэргэжилтэн бэлтгэж эхэлсэн цагаас хойш улсын хэмжээнд 3000 гаруй геологич ажиллаж, өнөөгийн байдлаар 1:200000 геологийн зураглалаар Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийг, 1:50000 зураглал, ерөнхий эрлийн ажлаар нутаг дэвсгэрийн 40 гаруй хувийг бүрхсэн, мөн 80 орчим төрлийн ашигт малтмалын 2100 гаруй орд, 90 гаруй төрлийн ашигт малтмалын  10000 орчим илрэл, олон тооны эрдэсжсэн цэг, бусад геофизик, геохимийн ажлуудыг илрүүлжээ.  “Монгол орны геологийн дээд боловсрол, түүхэн замнал, өнөө ба ирээдүй” сэдэвт    сонирхолтой илтгэлд дэлгэрэнгүй дурдсан юм.

Хурлын үеэр “Монгол орны ураны металлогени”, “Хойд, Төв ба Зүүн Азийн геологийн зургийн атлас”, “Төв Азийн ороген бүсийн Монголын хэсгийн палеозойн субдукцийн системүүдийн геодинамик” илтгэлүүд тавигдах юм. Харин маргаашийн хуралдаанд “Монгол орон дахь Палео-Азийн далайн гарал үүсэл ба түүний суурин дээр хэлбэржсэн эх газрын тухай товч ойлголт”, “Монгол орны Өмнөд Хангайн нурууны хожуу дөрөвдөгчийн нуурын тунадасны эртний орчны сэргээн босголт ба тектоник үр нөлөө” зэрэг сэдвээр илтгэх аж.

Дашрамд дурдахад, манай улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 5.8%, аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 13.8%-ийг нүүрсний салбар бүрдүүлж байна. Сүүлийн 10 жилд манай улс 323.5 сая тонн нүүрс олборлож, 216.4 сая тонн нүүрс экспортолжээ.  Монгол орны нүүрсний эрэл хайгуулын ажлын үр дүнд 160 орд, 345 илрэлийг нээн илрүүлж, антрацит, чулуун нүүрс, хүрэн нүүрсний 32.6 тэрбум тонн нөөц баялгийг баталгаажуулсан талаар ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулийн илтгэгч М.Очирбат онцолж байна.

Нүүрсний ордууд нь геологийн цаг хугацааны хувьд дөрвөн үндсэн цаг үед үүссэн байна. Карбон, перм, юрын настай нүүрсний ордууд нь царцдасын шахагдалтай холбоотой үүсч, хөгжсөн хотгорт хуримтлагдсан байдаг бол цэрдийн настай ордууд нь царцдасын тэлэлттэй холбоотой сав газарт хуримтлагдсан гэдгийг тэрээр мөн илтгэлдээ дурдлаа.

Мөн “Монгол орны газрын ховор элементийн хүдэржилтийн онцлог ба магматизмын шүтэлцээ” илтгэлд  дэлхийн хэмжээнд газрын ховор элементийн нөөц баялгийн талаар дурдагдав. Одоогийн байдлаар газрын ховор элементийн орд 34 оронд 80 орчим мэдэгдээд байгаагаас үйлдвэрлэл явуулж, бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа нь 8-10 оронд төвлөрөөд байна. Америкийн  Геологийн албаны ашигт малтмалын нээлттэй мэдээллийн сангаас харахад 2018 оны 12 дугаар сарын байдлаар дэлхийн газрын ховор элементийн нийт нөөц 120 сая тонн байна. Үүнээс Хятад улс 36.7%, Бразил 18.3%, Вьетнам 18.3% тус тус тэргүүлж байгаа аж. Харин бүтээгдэхүүний хувьд дэлхийн хэмжээнд нийт 170 мянган тонн газрын ховор элемент үйлдвэрлэж байгаагаас Хятад улс 120 мянган тонн буюу 70.6%, Австрали 20 мянган тонн буюу 11.8%, Америк 15 мянган  тонн буюу 8.8% гаргаж байгаа аж.

Г.Идэр
 
       

Сэтгэгдэл байхгүй байна

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 18 цаг 33 минутын өмнө
    Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх шинээр байгуулсан Засгийн газрын гишүүдийг өнөөдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад танилцуулав. Энэ үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “Миний бие Засгийн газрын гишүүдийн анкет, ажилласан байдалтай танилцлаа. Цаашид Засгийн газартай хамтран ажиллахдаа сайд нартай нүүр тулан уулзаж, санал бодлоо илэрхийлж ажиллана” гээд зарим сайд нараас тухайлсан асуулт асууж, ярилцсан байна. Ерөнхийлөгч "Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон уул уурхайн салбар, төмөр замынхаа уялдааг ойлгож байгаа юу. Төмөр зам барьж, ложистикийг нь улс шийдээд өгөхөөр олборлолтыг нь хийж, нэмүү өртөг шингээж, экспортод гаргах боломж бүрдэж байгаа. Үүнийг ойлгож ажиллана гэдэгт итгэж байна" гэдгээ илэрхийлжээ.  
  • 19 цаг 12 минутын өмнө
    Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн дагуу 3.1 “Монгол Улсад засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байна. Монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаараа уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ” гэсэн заалт “амилж” Монгол Улс анх удаа Ерөнхий сайдаа шууд бусаар ард түмэн сонгож, Ерөнхий сайд багаа өөрөө бүрдүүлэн Засгийн газрын гишүүд сайд нар өнөөдөр тодорч байна. Үндсэн хуулийн өөрчлөлт, шинэчлэлээр УИХ-ын томилгооны эрх, улсын нэгдсэн төсвийн эрх мэдэл хязгаарлагдана. Ингээд шинээр бүрдэж буй Засгийн газраас Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар Г.Ёндон томилогдож тангараг өргөлөө. Монгол Улсын зөвлөх инженер тэрээр ОХУ-ын Эрхүү хотын Политехникийн сургуульд уулын инженер, маркшейдер мэргэжил эзэмшжээ. УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар (2020.07.08) сайд нарт нэр дэвшигчдээс асуусан Парламентын гишүүдийн асуулгын уул уурхайн салбартай холбогдолтой асуудлыг тоймлон хүргэж байна.
  • Өчигдөр 10 цаг 54 минутад
    Австрали улс нь Хятадын   хамгийн том түүхий эд нийлүүлэгч. Гэхдээ цаашид Хятад улс энэхүү томоохон нийлүүлэгч улстайгаа эвтэй байх уу гэдэг асуудал уул уурхайн салбарт хэн бүхний анхаарлыг татсан сэдэв болоод байна. Австралийн хувьд өнгөрсөн 2019 оны байдлаар Хятад руу нийт 153 тэрбум австрали долларын бараа, үйлчилгээ экспортолжээ. Энэ нь Австралийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 7.7%-тай тэнцэнэ.  Гэвч шинэ коронавирусын өвчний эх үүсвэрийг эрэн сурвалжилж олж тогтоох талаар Австралийн Засгийн газар улс орнуудад уриалга гаргасан нь худалдааны томоохон түншид нь тун эмзэг тусжээ. Хятадын Засгийн газар Австралийн уриалгыг ихээхэн эмзэг хүлээн авч буйгаа огтхон ч нуусангүй.
  • Өчигдөр 10 цаг 47 минутад
    Монголбанк 2020 оны зургадугаар сард 2.3 тонн үнэт метал худалдан авч, оны эхнээс өссөн дүнгээр нийт 10.8 тонн үнэт метал худалдан аваад байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулбал 4.8 тонноор өссөн үзүүлэлт юм.  Монголбанкны нийт худалдан авсан 10.8 тонн үнэт металын 9.1 тонн нь алт, 1.7 тонн нь цагаан мөнгө байна. 2020 оны зургадугаар сарын хувьд Дархан-Уул аймаг дахь Монголбанкны хэлтэс 63.9 кг,  Баянхонгор аймаг дахь Монголбанкны салбар 81.9 кг үнэт метал худалдан аваад байна. Он гарснаас хойш орон нутаг дахь Монголбанкны 2 хэлтэс нийт 565 кг үнэт метал худалдан авлаа.
  • Уржигдар 18 цаг 23 минутад
    Лондоны металын бирж дээр даваа гаригийн байдлаар (2020.07.06) нэг тонн зэсийн ханш 6112 ам.долларт хүрч хаагдсан байна. Энэ нь өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 21-нээс хойших хамгийн өндөр дүн боллоо.  Зэсийн ханш ийнхүү өсч байгаа нь дэлхийн нийт зэс үйлдвэрлэлийн 25%-аас илүү хэсгийг бүрдүүлдэг Чили улсын уурхайчдын дунд шинэ коронавирусийн өвчлөл өндөр байгаа нь голлон нөлөөлж байгаа тухай шинжээчид тайлбарлалаа. Тухайлбал нийт 2433 уурхайчин уг өвчний халдвар авсан болохыг Чилийн зэс олборлолтын чиглэлээр ажилладаг төрийн өмчийн “Codelco” компани мэдээлсэн байна. Улмаар компанийн зэсийн томоохон төсөл болох El Teniente уурхайн өргөтгөлийн үйл ажиллагааг түр хугацаагаар зогсоохоор болсон ажээ.