Дэлхийн банк: Монголын хөгжил эсрэг чиглэлд явж байна

2020-09-17 15:43

Дэлхийн банкнаас есдүгээр сард боловсруулан гаргасан “Уул уурхай ба Оюун ухаан: Байгалийн баялгийн өгөөжийг институц болон хүний хөгжилд чиглүүлэх нь” тайландаа Монголын хөгжлийн одоогийн загварыг задлан шинжилжээ. Уг тайланг өнөөдөр (2020.09.17) танилцуулсан бөгөөд Монгол Улсын эдийн засаг нь уул уурхайн салбарт бус оюун ухаан, институцийн хөгжил рүү чиглэх ёстойг онцолсон байна.

Тайланд тооцсоноор, сүүлийн хорин жилийн хугацаанд манай улс эрдэс баялгийн орлогын 1 ам.доллар тутмаас ердөө нэг центийг үр хойчдоо хуримтлуулжээ. Монгол Улс 2008 оноос эхлэн төсвийн зарлагаа огцом нэмэгдүүлж, улмаар хуримтлалгүй өдий хүрсэн байна. Энэ бүхэн нь манай улс эрдсийн зах зээлийн мөчлөг дагасан бодлого явуулж ирсний тод илрэл юм. Гэхдээ 2017 оноос эхлэн Байгалийн баялгийн санд бага зэрэг хөрөнгө хуримтлуулах болсон нь сайшаалтайг тайланд тэмдэглэжээ.

Монгол Улсын уул уурхайд хэт түшиглэсэн одоогийн байдал нь цаашид “хана мөргөх” эрсдэлтэй тулгарч болзошгүй бас нэг эрсдэлийг тайланд сануулсан байна. Тодруулбал дэлхий дахинд хүчтэй явагдаж буй уур амьсгалын өөрчлөлт нь эрдэс баялаг, тэр дундаа нүүрсний хэрэглээг бууруулах хандлагатай. Энэ үзэгдэл Хятадад эрчимтэй өрнөснөөр Монголын экспортод шууд нөлөөлж болзошгүй. Нөгөөтэйгүүр, улс орнуудын хөрөнгө оруулалт ногоон хөгжлийн салбарууд руу төвлөрөх, КОВИД-19 цар тахлаас үүдэн эрдэс баялгийн хэрэглээ буурч мэдэхээр байгаа тул манай улс бүтцийн өөрчлөлтийг яаралтай хийх шаардлагатайг тайланд анхааруулжээ.

Дэлхийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч Андрей Михиев “Уул уурхайн өгөөжийг илүү төрөлжсөн, хүртээмжтэй эдийн засгийн өсөлт болгон хувиргах бус, харин ч Монгол Улс эрдэс баялгаасаа улам хараат болж байна. Үүний зэрэгцээ чадварлаг, мэргэшсэн боловсон  хүчнээ дутуу ашиглаж, мөн институцийн чанар доройтсоор байна. Ингэснээр үйлдвэрлэл, экспортыг төрөлжүүлж чадахгүй, улмаар дэлхийн түүхий эдийн зах зээлийн өсөлт, бууралтад улам өртөмтгий болж байна. Энэ байдлаас гарахын тулд уул уурхайд хөрөнгө оруулдгийн адил оюун ухаан буюу хүнээ болон институцээ хөгжүүлэхэд дорвитой хөрөнгө оруулах хэрэгтэй” гэлээ.

Өөрөөр хэлбэл Монголын төр засгийн одоогийн авч хэрэгжүүлж буй бодлого, шийдвэр нь дээрх шаардлагатай өөрчлөлтийн эсрэг чиглэлд байгааг тайланд мөн онцолсон байна.

Гэхдээ бас уул уурхайд түшиглэсэн манай эдийн засаг дандаа муу байсан гэвэл үгүй. Тухайлбал эдийн засаг 2004 оноос хойш жилд дунджаар 7.2%-иар өсч, дэлхийн хурдтай өсөлттэй эдийн засгийн нэг болсон байна. Энэхүү өсөлт нь ядуурлыг бууруулж, амьжиргааны түвшинг нэмэгдүүлэхэд тодорхой хувь нэмрээ өгсөн. Гэвч макро эдийн засгийн хэлбэлзэл нэмэгдсэн. Эрдсийн мөчлөгөөс хамаарсан эдийн засгийн өсөлт бууралтын ойр ойрхон давтамж нь томоохон сорилт болсоор ирсэн. Эдийн засгийн өсөлт нь бүтээмжээр бус хөрөнгийн хуримтлал, байгалийн баялгийн ашиглалтаар голлон тэжээгдэж иржээ. Нөгөө талдаа, Монгол Улс уул уурхайн орлогын дийлэнхийг хэрэглээд зогсохгүй ирээдүйн орлогыг барьцаалсан зээл авч буй тул хойч үедээ өр өвлүүлэхээр байгааг тайланд онцолсон байна.

Иймд төрөлжсөн, тогтвортой эдийн засгийн суурийг бий болгохын тулд мөчлөг сөрсөн төсөв, мөнгөний бодлого хэрэгжүүлэх, бизнесийн өрсөлдөөнийг дэмжих, хөрөнгө оруулагчдын эрхийг хамгаалах, эдийн засгийн төрөлжилтийг дэмжих, засаглалын шинэчлэл хийх замаар ил тод, нээлттэй, улс төрөөс ангид байдлыг эдийн засагт бий болгох зэргийг зөвлөжээ.   

Тайлан танилцуулах арга хэмжээнд Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд А. Ариунзаяа, Дэлхийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч Андрей Михиев,  тус банкны ахлах эдийн засагч Жийн-Паскаль Н.Нгану, Монголбанкны Ерөнхий эдийн засагч Д.Ган-Очир нар оролцлоо.

Б.Төгс

 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 16 цаг 6 минутын өмнө
    Хувьцааг хямд үед нь худалдан авч буцаагаад үнэ хүргэж  зарах байдлаар дэлхийн тэргүүн баян болсон гэгддэг Уоррэн Баффет-ын үйл хөдлөл эрдсийн захын шинжээчдийн анхаарлын төвд байна. Түүний хөрөнгө оруулалтын томоохон компани   “Berkshire Hathaway” сүүлийн саруудад авиа компани болон банк санхүүгийн байгууллагуудад эзэмшдэг хувьцаагаа зарж оронд нь эрчим хүч, үнэт металын чиглэлийн хувьцааны эзэмшлээ тэлэх бодлого барих болжээ. Өөрөөр хэлбэл тэрбээр түүхий эдийн хувьцаанд хөрөнгө оруулах нь нэмэгдэв. Тухайлбал   байгалийн хий дамжуулах хоолой эзэмшдэг АНУ-ын “Dominion Energy” компанийг худалдаж авахаар долдугаар сарын эхээр тохиролцсон нь байгалийн хийн үнэ 1995 оноос хойш байгаагүй хэмжээнд унасан үетэй яг давхцаж байгаа ажээ. Мөн алтны чиглэлийн “Barrick Gold” компанийн хувьцааг наймдугаар сарын дундуур худалдаж авсан байна.
  • Уржигдар 11 цаг 59 минутад
    Хятадын Гаалийн ерөнхий газрын мэдээлснээр, есдүгээр сард тус улс нийт 18.7 сая тонн нүүрс импортолсон бөгөөд өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 38.34%-иар буурчээ. 2019 оны есдүгээр сард Хятад улс нийт 30.29 сая тонн нүүрс импортолсон байна. Өнгөрсөн есдүгээр сарын нүүрсний импортын үзүүлэлт нь өмнөх наймдугаар сарын үзүүлэлтээс 9.6%-иар буурсан дүн юм. Ийнхүү сүүлийн саруудад нүүрсний импорт буурч буй нь Хятадын далайн боомтуудын нүүрсний импортын энэ оны квот дуусч байгаатай холбоотой гэж шинжээчид тайлбарлаж байна. Хятадын нүүрсний эрэлт буурч байгаа тул нүүрсний ханш ч буурах хандлагатай байгаа аж.
  • 2020-10-19 17:29
    Хэлэлцэх асуудлын дарааллын дагуу “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг ногдол ашиг хуваарилалтын тайлан, явцыг танилцууллаа. Тэрбээр, компанийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөл нь бүрэн эрхийнхээ хоёр жилийн хугацаанд нийт 47 удаагийн хурлаар 119 тогтоол гаргаж, хураангуй болон дэлгэрэнгүй тэмдэглэл хөтлөн албажуулан ажилласныг дурдав. Танилцуулгын дараа Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүдийн бүрэн эрхийг дуусгавар болгох тухай болон Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүдийг сонгох тухай  асуудлыг тус тус хэлэлцэн шийдвэрлэв.
  • 2020-10-19 15:55
    УИХ-ын намрын чуулганаар “Зээлийн хүүг бууруулах стратеги”-ийг бодитой хэрэгжүүлэх тодорхой зураглалыг танилцуулахаар Сангийн яам, Санхүүгийн зохицуулах хороо ид ажиллаж байна. Уг стратегитай холбоотой  6 хуульд өөрчлөлт орж мэднэ. Наймдугаар сард парламентаар “Зээлийг хүүг бууруулах стратегийн тухай УИХ-ын тогтоол”-ын төслийг баталсан ба зээлийн хүүг жилийн 12% болгож бууруулах дөрвөн жилийн стратеги юм. Ингэснээр төрийн эрх барьж буй Монгол Ардын Намын 2020 оны сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт зээлийн хүүг сарын 1%-иас хэтрүүлэхгүй “амлалтдаа” хүрнэ. Шинээр бүрдсэн УИХ-ын ээлжит бус чуулганы нээлтээр Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх “Банк санхүүгийн системийн шинэчлэлийг гүнзгийрүүлж, банкны эздийн монополийг задалж, зээлийн хүүг сарын 1%-д хүргэх шат дараатай арга хэмжээ авна.
  • 2020-10-16 15:53
    Австралийн Пилбарад орших 46 мянган жилийн настай Juukan Gorge-ийн агуйг өнгөрсөн тавдугаар сарын 23-нд “Рио Тинто” компани сүйтгэснийхээ хариуд захирлуудаа огцруулахаар болсноо есдүгээр сарын 11-нд мэдэгдлээ. Энэ дунд компанийн Гүйцэтгэх захирал Жан Себастьян Жак багтаж байна. “Рио Тинто” компани нь өөрийн эзэмшлийн “Brockman 4” төмрийн хүдрийн ордын өргөтгөл төслийн хүрээнд хийсэн тэсэлгээний үеэр уг соёлын дурсгалт хоёр агуй бүрэн сүйдсэн юм. Энэхүү агуйнууд нь тус нутагт аж төрдөг Puutu Kunti Kurrama болон Pinikura нутгийн уугуул иргэдийн асар нандин өв төдийгүй өвөг дээдэстэйгээ холбогдох онгон дагшин газарт тооцогддог байна.