Компаниудын мэдээллийн ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай

2020-09-17 17:52

Санхүүгийн зохицуулах хороо 2007 онд компанийн засаглалын кодексыг 9 бүлэгтэй боловсруулан баталсан бол 2014 онд онд тус кодексыг 10 бүлэгтэйгээр дахин шинэчилжээ. Түүнд хамаарах хувьцаат компаниудын санхүүгийн тайлагнал, мэдээллийн ил тод нээлттэй байдал болон хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлыг журмын дагуу зохион байгуулах, тэмдэглэл болон шийдвэрийн нээлттэй, ил тод байдал нь нийт хувьцаа эзэмшигчид, хөрөнгө оруулагч нарт тэгш боломж олгох чухал үүрэгтэй юм.

Өнөөдөр (2020.09.17) Санхүүгийн зохицуулах хороо, Нээлттэй нийгэм форум хамтран “Хувьцаат компанийн комплайнс, мэдээллийн ил тод байдал” хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Хэлэлцүүлгийн эхний хэсэгт “Хувьцаат компаниудын хуулиар хүлээсэн үүргийн нийцэл” сэдвээр мэдээлэл хүргэж, “Хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлын зохион байгуулалтын үнэлгээний тайлан”-г танилцуулсан юм.

Санхүүгийн зохицуулах хорооноос хувьцаат компаниудын ногдол ашиг хуваарилалт, хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын зар хүргэх журам, үнэт цаас гаргагчийн мэдээллийн ил тод байдал зэргийг зохицуулахаар журам тогтоолууд баталсаар ирсэн. Энэ оны нэгдүгээр сард “Ногдол ашиг тараах ажиллагааг нарийвчлан тогтоох тухай” 28 дугаар тогтоол, есдүгээр сард “Санал хураах кумулятив аргыг хэрэглэх тухай” 880 дугаар тогтоолыг  тус тус баталсныг СЗХ-ны Хяналт шалгалт зохицуулалтын газрын дарга Б.Долгорсүрэн хэлж байна. Мөн цар тахлын онцгой нөхцөл байдлын улмаас хувьцаат компаниуд цахимаар ээлжит хурлаа хийх шаардлага тулгарсан тул “Цахимаар хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурал хийх” журмыг боловсруулах Ажлын хэсгийг байгуулжээ. Хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлыг цахимаар зохион байгуулахаар яригдаж байгаа журмын дагуу хурлыг танхим болон цахим хэлбэрийг хослуулах боломжтой юм байна.

Хэлэлцүүлгийн үеэр “Мандал даатгал” ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Жавхлан хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаа цахимаар зохион байгуулсан туршлагаасаа хуваалцсан юм. Тэрээр “Жилдээ нэг удаа хувьцаа эзэмшигчидтэйгээ уулздаг учраас их олон чухал асуудлууд яригддаг. Цахимаар холбогдоход дэг мөрдөх, цаг баримтлах зэрэгт давуу талтай байсан. Манайх 1300 хувьцаа эзэмшигчтэй бөгөөд 100 орчим хүн оролцдог. Онлайнаар хурал зохион байгуулахад ирц нэмэгдэх болов уу гэсэн хүлээлт байсан ч нэмэгдээгүй. Иргэдээс ирсэн саналыг хүлээж аваад хариултаа компанийн веб сайтад байршуулах боломжийг харсан” гэв.

МХБ-д бүртгэлтэй ТОП-20 ангиллын компаниуд болон эрдэс баялгийн салбарын 3 компанийн 2018, 2019 оны хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлын үнэлгээг судлаач Д.Байлыхүү боловсруулж “Нээлттэй нийгэм форум” нэгтгэн 2020 оны тайлан гаргасан байна. Үнэлгээг хийхдээ компанийн Хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлын (ХЭЭХ) зохион байгуулалтын 4 үндсэн зарчимд суурилжээ. Үүнд:
1.    Хурал хуралдуулах тухай шийдвэр гаргах ажиллагааг 13 асуулгын хүрээнд “Хурал хуралдуулах газар, өдөр цагийг заасан эсэх, үйл ажиллагааны тайланг хэлэлцэхээр тусгасан эсэх, хувьцаа эзэмшигчдэд танилцуулах баримт бичгийн жагсаалт
2.    Хурлын бэлтгэл хангасан байдлыг 14 асуулгын хүрээнд “Хурлын зарыг хугацаанд нь мэдэгдсэн эсэх, хуулиар тогтоосон 8 төрлийн баримт материалтай танилцах бололцоог олгосон эсэх
3.    Хурлын үйл ажиллагааг 16 асуулгын хүрээнд “Дэгийг тусгайлан баталсан эсэх, саналын хуудсыг архивд нэгж үүсгэн хадгалуулахаар шилжүүлсэн байдал
4.    Хурлын дараах үйл ажиллагааг 8 асуулгын хүрээнд “Хурлын талаар нийтэд мэдээлсэн эсэх,  хурал дууссанаас хойш ажлын 15 хоногт хурлын тэмдэглэлийг гаргасан эсэх зэргээр тус тус үнэлжээ.

Дээрх үнэлгээгээр уул уурхайн салбарын “Тавантолгой” компани 52%, “Эрдэнэс Таван толгой” компани 68%, “Шивээ овоо” компани 64%-тай байна. ХЭЭХ-ын үйл ажиллагааг тодорхойлох үзүүлэлтүүдийн дундаж дүн 64% хувь гэж үнэлгээгээр гарчээ. Энэ нь СЗХ-ны 2016 оны 34 дүгээр тогтоолоор баталсан “Компанид засаглалын үнэлгээ хийх, түвшин тогтоох журам”-д заасан үнэлгээгээр Монголын хөрөнгийн бирж дээрх ТОП-20 хувьцаат компанийн засаглал “дундаж” буюу удирдлагын үйл ажиллагаанд асуудал үүсч болзошгүй эрсдэлтэйг судлаач Д.Байлыхүү хэллээ.

Хэлэлцүүлгийн дараагийн хэсэгт СЗХ-ны Компанийн засаглал комплайнс хэлтсийн дарга А.Авир илтгэлдээ, хөрөнгө оруулагчдын 74% нь мэдээллийг илүү нээлттэй, шуурхай авах сонирхолтой гэсэн ”Бостон консалтинг” группын судалгааг дурдсан юм. Хувьцаат компанийн үйл ажиллагаа ил тод, нээлттэй байж, гүйцэтгэлээ үнэн зөв, хариуцлагатай тайлагнах нь урт хугацаанд тогтвортой, үнэ цэнэтэй, зах зээлд баттай байр суурь эзэлж, шударга өрсөлдөх нөхцөл бүрдэнэ гэдгийг тэрээр тодотгосон. Ил тод, нээлттэй байдал нэмэгдсэнээр том, жижиг хувьцаа эзэмшигчдэд тэгш боломж олгох юм. Хувьцаа эзэмшигчдийн хурлыг цахимаар зохион байгуулах журамд ХЭЭХ-ын тооллогын дүн болон хурлаас гарсан шийдвэрийг шуурхай, ил тод мэдээлэх, хурлаар хэлэлцэх асуудалтай холбоотой баримт материалыг танилцуулах зэргийг тусгах ажээ.

Монголын хөрөнгийн биржийн мэдээлснээр, 2016-2020 онд үнэт цаас олон нийтэд санал болгон “Инвескор”, “Лэндмн”, “Түмэншувуут”, “Монос хүнс” болон “Мандал даатгал” зэрэг компаниуд нийт 54.2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө татжээ. Удахгүй “Сүү” компани 18.5 тэрбумын нэмэлт үнэт цаас, Үндэсний хувьчлалын сангийн нэгж эрх бүхий 5 тэрбум төгрөгийн үнэт цаас арилжаалах гэж байна.
Хонконгийн хөрөнгийн бирж дээрх хувьцаат компаниуд ил тод байдлын сайн жишээ болж байгаа шалтгаан нь “Үнэт цаас гаргагч компани үйл ажиллагаа болон санхүүгийн тайлангаа ил тод, нээлттэй тайлагнах нэгдсэн нэг загвартайгаас гадна маш сайн дата баазтай” гэдгийг МҮЦАЭХ-ны Удирдах зөвлөлийн дарга Б.Өлзийжаргал онцолсон юм.

Хууль тогтоомж бодлого, судалгааны төвийн захирал Д.Тэгшбаяр “Нийт хуулийн этгээд, эцсийн өмчлөгчийг 2020 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс өмнө Улсын бүртгэлийн газар бүртгүүлэх хуулийн заалт бий. Жил хагасын хугацааг харахад, ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөлтэй, газар эзэмших эрхтэй компаниудын  63% нь эцсийн эзэмшигчээ бүртгүүлээгүй байна. Эцсийн өмчлөгчөө нээлттэй байдлаар зарлах нь санхүүгийн гэмт хэрэг болон шударга бус өрсөлдөөнөөс сэргийлэх боломж юм. 2013 онд шинэчлэгдсэн Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуульд “эцсийн өмчлөгч”, 2018 оны Татварын багц хуульд “эцсийн эзэмшигч” гэх зэргээр хуулийн этгээд байх боломжтой 3 өөр тодорхойлолт байгаа нь учир дутагдалтай. Гэтэл Монгол Улсын хуулиудад нэгдмэл сонирхолтой этгээдүүдийг 7 өөр янзаар тодорхойлсон байна. Тухайлбал “хяналтын багц эзэмшигч” гэдгийг 2 өөрөөр, “өмч хөрөнгө эзэмшигчид”-ийг 6 өөр тодорхойлсон байдаг. Нэгдмэл сонирхолтой компани байлаа гэхэд 33% буюу түүнээс дээш эзэмшигчийг бүртгүүлэх гэхээр бүгд 32 хувь эзэмшдэг бол хэнийг гэж бүртгүүлэх вэ? гэдэг нь их асуудалтай байна” гэв.

“Хувьцаат компанийн комплайнс, мэдээллийн ил тод байдал” хэлэлцүүлэгт МХБ, СЗХ, МҮЦАЭХ, Монголын хувьцаат компаниудын холбоо, ҮЦТХТ, Үнэт цаасны компани болон хувьцаат компаниудын төлөөлөл, эдийн засагч, судлаач нар оролцлоо.

Л.Номин   
 
 

Санал асуулга
Засгийн газрын хуралдаанаар, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нэг жилийн хугацаанд олгохгүй байхаар шийдвэрлэв. Энэхүү шийдвэрийг Та хэрхэн дүгнэж  байна вэ?
  • Зөв
  • Буруу
Үр дүн:
  • Зөв
  • Буруу
Эрдэс баялгийн салбарт хариуцлагатай үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг нэгтгэх “Хариуцлагаар нэгд” аяныг МУУҮА-аас санаачлан УУХҮЯ-тай хамтран хэрэгжүүлж байна. Энэхүү санаачлагыг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна
Үр дүн:
  • Дэмжиж байна
  • Мэдээлэл муу байна

ШИНЭ

  • 16 цаг 53 минутын өмнө
    Дэлхий дахины амьдралын хэмнэл орвонгоороо өөрчлөгдөж, хүн төрөлхтний хөгжил олон сорилттой тулгарсан  2020 он улирч байна. Ирээдүйд асар их үр дагавар дагуулах олон үйл явдлын эхлэл тавигдсан энэ оныг  халдварт вирусын хамт дэлхий нийт угтсан юм. Коронавирус  дэгдсэнээр  улс орнууд хорио цээрийн дэглэмд  шилжиж, эдийн засаг, худалдаа үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал, ложистик, зар сурталчилгаа, спорт, соёл урлагийн гээд бүхий л салбар асар их алдагдал хүлээж байна.  Сорилт, бэрхшээл Монголыг ч тойроогүй. Цар тахлын бодит аюултай нүүр тулсан улс орнуудын иргэдээ хамгаалсан, эдийн засгаа идэвхжүүлсэн туршлага бүр Монгол Улсыг алдаа гаргахаас сэргийлж, оновчтой бодлого хэрэгжүүлэх зүг чиг болох учиртай.
  • 2021-01-15 19:10
    Дорноговь аймгийн Алтанширээ сумын нутагт хэрэгжиж буй Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах төслийн талбайд үйлдвэрийн барилгын ажлыг эхлүүлэх ёслол (2021.01.15) болов.Дэлхий дахинд дэгдсэн цар тахлын хүнд цаг үед Монгол Улс, БНЭУ-ын Засгийн газрууд,  холбогдох төрийн байгууллага, орон нутгийн дэмжлэгтэйгээр “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК, төслийн менежментийн зөвлөх (ТМЗ) “Инженерс Индиа Лимитэд” компанийн инженерүүд хүчээ дайчлан, хамтран ажилласны үр дүнд өнөөдөр үйлдвэрийн технологийн бус байгууламжуудын барилга-угсралтын ажлыг эхлүүлж байгааг төсөл хэрэгжүүлэгчид онцолсон байна. Өнөөдрийн ёслолын арга хэмжээнд БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд М.П.Сингх биечлэн оролцжээ.   
  • 2021-01-14 18:32
    Уул уурхайн ажилчдын ээлж солих зохион байгуулалттай арга хэмжээний хүрээнд ажилчдаас PCR шинжилгээ авах ажиллагааг Нийслэлийн эрүүл мэндийн газартай хамтран 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр эхлүүлэх боллоо. Гамшгаас хамгаалах уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн улсын албаны Шуурхай штабаас Нийслэлийн эрүүл мэндийн газрын шинжилгээ авах цэгүүдэд аж ахуйн нэгжүүдийг хуваарилж байна. Шинжилгээ өгөх хуваарийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны вэб сайтын “Мэдээ мэдээлэл” цонхны “Шуурхай штаб мэдээлэл”  хэсэгт өнөөдөр, 01 дүгээр сарын 14-ний өдөр байршуулах тул аж ахуйн нэгжүүд орон нутгаас ирж шинжилгээнд хамрагдан ээлжинд гарах ажилчдаа Улаанбаатарт ирүүлэх талаар холбогдох арга хэмжээг авч ажиллана уу. Үүний тулд аймгуудын Онцгой комиссын цахим хаягаар тухайн орон нутгаас ирэх ажилчдынхаа мэдээлэл бүхий аж ахуйн нэгжийн албан хүсэлтийг хүргүүлж өөрийн ажилчныг тодорхойлж өгөх шаардлагатай байна.  
  • 2021-01-14 18:17
    ОХУ-ын гадаад валютын нөөцийн бүтцэд анх удаа алтны хувь хэмжээ ам.долларыг давжээ. Тодруулбал, тус улсын Төв банкны тайлангаар, нийт нөөцийн 23%-ийг алт (128.5 тэрбум ам.доллартай тэнцэнэ) бүрдүүлж еврогийн дараа оржээ. Харин 124.6 тэрбум америк доллар нь нийт нөөцийн 22% болж буурсан байна. 2018 онд нийт нөөцийн 44%-ийг америк доллар бүрдүүлж байжээ. Энэхүү өөрчлөлт нь Оросын эдийн засгийг америк доллараас үл хамаарах, хоёр улсын харилцаа муудаж буй нөхцөлд АНУ-ын хориг арга хэмжээнд өртөмтгий байдлыг бууруулах гэсэн ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путины бодлогын нэг хэсэг хэмээн шинжээчид тайлбарлаж байгаа юм. 2020 оны арванхоёрдугаар 25-ны байдлаар, тус улсын гадаад валютын нийт нөөц 592.4 тэрбум ам.доллартай тэнцэж байв.   
  • 2021-01-14 15:39
    Үнэт металын бүлэгт багтах родийн (Rh) ханш өссөөр байна. Өнгөрсөн арванхоёрдугаар сард, дэлхийн зах зээл дээр унц родий 16.9 мянган ам.доллар хүрч түүхэн дээд үзүүлэлтэд тооцогдсон юм. Тэгвэл 2021 он гарснаас хойш тухайн металын ханш 19%-иар өсчээ. Лхагва гаригийн (2021.01.13) байдлаар, унц родий 20.19 мянган ам.долларын үнэтэй худалдаалагдаж байна.  Ердөө 615 ам.долларын үнэтэй байсан родийн үнэ сүүлийн таван жилийн хугацаанд 3000% өсчээ. Энэхүү метал нь автомашины үйлдвэрлэлийн ойролцоогоор 85%-д хамаардаг гол түүхий эд юм. Улс орнууд агаарын бохирдлыг бууруулах хүчин чармайлтаас үүдэн аж үйлдвэрийн салбарт родийгийн хэрэгцээ нэмэгдсээр байна.